Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Εκτροφή. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Εκτροφή. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Τρίτη 4 Απριλίου 2023

Ανάγκες των προβάτων σε θρεπτικά συστατικά

Η σωστή διατροφή των προβάτων δεν είναι ένα σταθερό σιτηρέσιο που δίνεται όλο τον χρόνο. Οι ανάγκες μιας προβατίνας αλλάζουν σημαντικά ανάλογα με το σωματικό βάρος, τη σωματική κατάσταση, την ποιότητα των διαθέσιμων ζωοτροφών και κυρίως το παραγωγικό στάδιο στο οποίο βρίσκεται. Άλλες ανάγκες έχει ένα ζώο σε συντήρηση, άλλες μια προβατίνα στις τελευταίες εβδομάδες της κύησης και εντελώς διαφορετικές μια προβατίνα που παράγει μεγάλη ποσότητα γάλακτος.

Ο στόχος επομένως δεν είναι να βρούμε μία «μαγική συνταγή», αλλά να κατανοήσουμε τι χρειάζεται το ζώο σε κάθε περίοδο και να προσαρμόζουμε ανάλογα το σιτηρέσιο.

Με μία φράση: η σωστή διατροφή προβάτων βασίζεται σε καλής ποιότητας χονδροειδείς ζωοτροφές, επαρκές νερό, σωστή ποσότητα ενέργειας και πρωτεΐνης, ισορροπημένα ανόργανα στοιχεία και προσαρμογή του σιτηρεσίου στο βάρος, στην παραγωγή και στο παραγωγικό στάδιο.
Διατροφή προβάτων σε εκτροφή

Τι πρέπει να τρώνε τα πρόβατα;

Το πρόβατο είναι μηρυκαστικό. Η μεγάλη κοιλία του φιλοξενεί έναν πολύπλοκο πληθυσμό μικροοργανισμών που αξιοποιούν τις φυτικές ίνες και μετατρέπουν τροφές που ο άνθρωπος δεν μπορεί να αξιοποιήσει σε ενέργεια και θρεπτικά συστατικά.

Για τον λόγο αυτό, η βάση της διατροφής πρέπει να είναι οι χονδροειδείς ζωοτροφές: βοσκή, σανός, μηδική, ενσίρωμα ή άλλες κατάλληλες ινώδεις τροφές. Το MSD Veterinary Manual τονίζει ότι το καλής ποιότητας χονδροειδές πρέπει να αποτελεί τη βάση του διατροφικού προγράμματος των προβάτων.

Τα δημητριακά και τα συμπυκνώματα δεν είναι «κακές» τροφές. Είναι πολύτιμα όταν οι απαιτήσεις αυξάνονται, αλλά χρησιμοποιούνται για να συμπληρώσουν το χονδροειδές και όχι για να καλύψουν την κακή ποιότητά του.

Κατηγορία Παραδείγματα Κύριος ρόλος
Χονδροειδείς Βοσκή, μηδική, σανός, ενσίρωμα, άχυρο Ίνες, μηρυκασμός, λειτουργία μεγάλης κοιλίας
Δημητριακά Καλαμπόκι, κριθάρι, σιτάρι, βρώμη Κυρίως ενέργεια
Πρωτεϊνούχες Σογιάλευρο, ηλιάλευρο, ψυχανθή Συμπλήρωση πρωτεΐνης
Υποπροϊόντα Πίτυρα, πούλπα τεύτλων κ.ά. Ενέργεια, ίνες ή πρωτεΐνη ανάλογα με το προϊόν
Ανόργανα στοιχεία Αλάτι, ειδικό mineral premix προβάτων Ca, P, Mg και ιχνοστοιχεία
Νερό Καθαρό, διαθέσιμο συνεχώς Πέψη, θερμορρύθμιση, γάλα, μεταβολισμός

Το πρώτο πράγμα που πρέπει να μάθουμε: ξηρά ουσία

Όταν συγκρίνουμε ζωοτροφές, τα κιλά από μόνα τους μπορεί να είναι παραπλανητικά. Ένα κιλό ενσίρωμα περιέχει πολύ περισσότερο νερό από ένα κιλό σανό ή ένα κιλό καλαμπόκι. Για αυτό οι σοβαροί υπολογισμοί γίνονται στη ξηρά ουσία (Dry Matter – DM).

Για παράδειγμα, δύο ζωοτροφές που δίνονται σε ίδια ποσότητα «όπως είναι» μπορεί να προσφέρουν τελείως διαφορετική πραγματική ποσότητα θρεπτικών συστατικών.

Πρακτικός κανόνας: αν έχουμε εργαστηριακή ανάλυση των δικών μας ζωοτροφών, η τιμή DM της ανάλυσης είναι πολύ πιο χρήσιμη από έναν γενικό μέσο όρο από πίνακα.

Το MSD αναφέρει ότι ένα ενήλικο πρόβατο σε μέτριες συνθήκες μπορεί κατά μέσο όρο να καταναλώνει περίπου 1,8–2,0% του σωματικού βάρους του σε ξηρά ουσία. Η πρόσληψη όμως μπορεί να αυξηθεί σε γαλουχία, ανάπτυξη και άλλες περιόδους υψηλών απαιτήσεων.

Η πραγματική πρόσληψη επηρεάζεται επίσης από:

  • την ποιότητα και ωριμότητα του χονδροειδούς,
  • το NDF,
  • τη γευστικότητα,
  • τη διαθεσιμότητα τροφής,
  • τη θερμοκρασία,
  • τη σωματική κατάσταση,
  • την υγεία του ζώου,
  • την παραγωγή γάλακτος.
Διατροφή προβάτων ανά παραγωγικό στάδιο

Διατροφή προβάτων ανά παραγωγικό στάδιο

Η μεγάλη παγίδα στη διατροφή είναι να θεωρούμε ότι ένα σιτηρέσιο είναι κατάλληλο επειδή «τα ζώα φαίνονται καλά». Το ίδιο ζώο μπορεί να χρειάζεται πολύ διαφορετικό επίπεδο ενέργειας και πρωτεΐνης μέσα σε λίγους μήνες.

Παραγωγικό στάδιο Κύριος στόχος Διατροφική προτεραιότητα
Συντήρηση Διατήρηση βάρους και υγείας Καλό χονδροειδές, νερό, μέταλλα
Πριν τις οχείες Κατάλληλη σωματική κατάσταση και αναπαραγωγή Έλεγχος BCS και, όπου χρειάζεται, flushing
Πρώιμη κύηση Σταθερή κατάσταση Αποφυγή απότομων αλλαγών και υπερσίτισης
Τελευταία κύηση Ανάπτυξη εμβρύων και προετοιμασία για τοκετό Πυκνότερη ενέργεια και πρωτεΐνη, καλή ποιότητα τροφής
Πρώιμη γαλουχία Υψηλή παραγωγή γάλακτος Ενέργεια, πρωτεΐνη, πρόσληψη DM, νερό
Μέση γαλουχία Διατήρηση παραγωγής χωρίς υπερβολικό κόστος Προσαρμογή σιτηρεσίου στην πραγματική παραγωγή
Όψιμη γαλουχία Σταδιακή μείωση παραγωγής και αποκατάσταση BCS Αποφυγή άσκοπης υπερσίτισης
Ανάπτυξη αρνιών Υγιής ανάπτυξη μεγάλης κοιλίας και αύξηση βάρους Πρωτόγαλα, γάλα, starter, ασφαλής μετάβαση

1. Διατροφή σε συντήρηση

Σε περίοδο χαμηλών απαιτήσεων, μια ενήλικη προβατίνα που δεν εγκυμονεί προχωρημένα και δεν παράγει σημαντική ποσότητα γάλακτος μπορεί συχνά να καλύψει μεγάλο μέρος των αναγκών της από καλής ποιότητας βοσκή ή σανό.

Το MSD αναφέρει ως γενική ένδειξη για συντήρηση περίπου 7–9% ακατέργαστη πρωτεΐνη και περίπου 50% TDN, αλλά αυτές οι τιμές δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται ως «συνταγή». Η ποιότητα της τροφής και η πραγματική πρόσληψη είναι καθοριστικές.

Η περίοδος συντήρησης είναι επίσης καλή στιγμή για να διορθώσουμε σταδιακά μια ανεπιθύμητη σωματική κατάσταση πριν από την επόμενη αναπαραγωγική περίοδο.

2. Πριν από την αναπαραγωγή – flushing

Το λεγόμενο flushing είναι η ελεγχόμενη βελτίωση της διατροφής πριν και γύρω από την περίοδο των οχειών σε προβατίνες που μπορούν να ωφεληθούν από αυτή.

Δεν σημαίνει ότι όλες οι προβατίνες πρέπει να πάρουν μεγάλες ποσότητες δημητριακών. Η απόφαση εξαρτάται κυρίως από τη σωματική κατάσταση, την ποιότητα της βοσκής και το παραγωγικό σύστημα.

Προσοχή: μια ήδη παχιά προβατίνα δεν χρειάζεται απαραίτητα πρόσθετη ενέργεια μόνο και μόνο επειδή πλησιάζει η περίοδος αναπαραγωγής.

3. Διατροφή κατά την κύηση

Πρώτο και μέσο στάδιο κύησης

Κατά τους πρώτους μήνες, η ανάπτυξη των εμβρύων είναι σχετικά μικρότερη. Ο κύριος στόχος είναι να διατηρηθεί η προβατίνα σε κατάλληλη σωματική κατάσταση, χωρίς μεγάλες απώλειες αλλά και χωρίς υπερβολική πάχυνση.

Οι τελευταίες 6 εβδομάδες είναι διαφορετικές

Το μεγαλύτερο μέρος της εμβρυϊκής ανάπτυξης γίνεται προς το τέλος της κύησης. Ταυτόχρονα τα έμβρυα καταλαμβάνουν περισσότερο χώρο στην κοιλιακή κοιλότητα, γεγονός που μπορεί να περιορίσει την ποσότητα τροφής που μπορεί να καταναλώσει η προβατίνα.

Έτσι δημιουργείται μια δύσκολη κατάσταση: οι ανάγκες ανεβαίνουν την ίδια στιγμή που η δυνατότητα πρόσληψης μπορεί να μειώνεται.

Για αυτό η ποιότητα του χονδροειδούς γίνεται πολύ σημαντική. Σε προβατίνες που τρέφονται με μέτριας ποιότητας χονδροειδείς ζωοτροφές μπορεί να χρειαστεί συμπλήρωμα ενέργειας και πρωτεΐνης.

Η Teagasc αναφέρει ότι η ποσότητα συμπυκνώματος πριν τον τοκετό εξαρτάται σημαντικά από:

  • την ποιότητα της χονδροειδούς ζωοτροφής,
  • τον αριθμό των εμβρύων.

Προβατίνες με δίδυμα ή τρίδυμα έχουν σημαντικά μεγαλύτερες ανάγκες από προβατίνες με μονό αρνί.

Τοξιναιμία εγκυμοσύνης: ανεπαρκής ενεργειακή πρόσληψη στο τέλος της κύησης, ιδιαίτερα σε προβατίνες με πολλά έμβρυα ή υπερβολική/χαμηλή σωματική κατάσταση, μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρό μεταβολικό πρόβλημα. Μειωμένη όρεξη, απομόνωση, αδυναμία ή νευρολογικά συμπτώματα απαιτούν άμεση κτηνιατρική εκτίμηση.

4. Διατροφή γαλακτοπαραγωγών προβατίνων

Η γαλουχία είναι από τις πιο απαιτητικές περιόδους του παραγωγικού κύκλου. Η ενέργεια που απαιτείται για την παραγωγή γάλακτος μπορεί να είναι πολλαπλάσια της απλής απαίτησης συντήρησης.

Οι ανάγκες δεν καθορίζονται μόνο από τα λίτρα γάλακτος αλλά και από:

  • το σωματικό βάρος,
  • τη σύσταση του γάλακτος,
  • το στάδιο γαλουχίας,
  • την πρόσληψη ξηράς ουσίας,
  • το BCS,
  • τη δραστηριότητα/βόσκηση,
  • την ποιότητα των διαθέσιμων ζωοτροφών.

Για υψηλότερη γαλακτοπαραγωγή συχνά απαιτείται η χρήση συμπυκνωμένων ζωοτροφών, επειδή μόνο με μέτριας ποιότητας χονδροειδές μπορεί να μην είναι δυνατό να προσφερθεί αρκετή ενέργεια χωρίς να αυξηθεί υπερβολικά ο όγκος του σιτηρεσίου.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι όσο περισσότερο καλαμπόκι ή κριθάρι δώσουμε τόσο περισσότερο γάλα θα πάρουμε. Η υπερβολική ποσότητα αμύλου μπορεί να μειώσει το pH της μεγάλης κοιλίας, να περιορίσει τον μηρυκασμό, να αυξήσει τον κίνδυνο οξέωσης και τελικά να επιδεινώσει την παραγωγική απόδοση.

Για τον έλεγχο ενός πραγματικού σιτηρεσίου, ο παραγωγός πρέπει να γνωρίζει τουλάχιστον την ποσότητα κάθε ζωοτροφής και, ιδανικά, τη DM, CP, NDF, ενέργεια, Ca και P.

Ελέγξτε το δικό σας σιτηρέσιο:
Υπολογιστής & Έλεγχος Σιτηρεσίου Προβάτων

5. Διατροφή αρνιών

Πρωτόγαλα

Το πρώτο σιτηρέσιο του αρνιού είναι το πρωτόγαλα. Δεν είναι απλώς «γάλα με περισσότερη πρωτεΐνη». Παρέχει ενέργεια, θρεπτικά συστατικά και, κυρίως, μητρικά αντισώματα.

Η Teagasc τονίζει ότι η απορρόφηση αντισωμάτων μειώνεται γρήγορα μετά τη γέννηση. Για αυτό το πρωτόγαλα πρέπει να δοθεί όσο το δυνατόν νωρίτερα, με στόχο επαρκή συνολική πρόσληψη μέσα στο πρώτο 24ωρο.

Ως πρακτικό σημείο αναφοράς, η Teagasc χρησιμοποιεί περίπου 50 ml πρωτογάλακτος ανά kg σωματικού βάρους ανά γεύμα στις πρώτες ώρες και συνολικά περίπου 200 ml/kg μέσα στο πρώτο 24ωρο.

Μετά το πρωτόγαλα

Το αρνί αρχίζει σταδιακά να μεταβαίνει από τη λειτουργία ενός νεογέννητου που εξαρτάται από το γάλα σε λειτουργικό μηρυκαστικό. Για να γίνει αυτό χρειάζεται πρόσβαση σε καθαρό νερό και κατάλληλη στερεά τροφή.

Απογαλακτισμός

Ο απογαλακτισμός δεν πρέπει να αποφασίζεται μόνο από την ηλικία. Σημασία έχει το βάρος, η ανάπτυξη, η υγεία και κυρίως αν το αρνί καταναλώνει σταθερά επαρκή ποσότητα στερεάς τροφής.

Σε συστήματα που βασίζονται στη βοσκή, η Teagasc χρησιμοποιεί περίπου τις 14 εβδομάδες ως γενικό σημείο αναφοράς, αλλά το κατάλληλο χρονικό σημείο διαφέρει ανάλογα με το σύστημα εκτροφής και τον στόχο παραγωγής.

6. Χονδροειδείς ζωοτροφές: η βάση του σιτηρεσίου

Η ποσότητα της χονδροειδούς ζωοτροφής δεν είναι το μόνο που μας ενδιαφέρει. Η ποιότητά της μπορεί να αλλάξει ολόκληρο το σιτηρέσιο.

Ένας καλός σανός ή μια καλή μηδική μπορεί να προσφέρει σημαντική ποσότητα ενέργειας, πρωτεΐνης και μετάλλων. Αντίθετα, ένα πολύ ώριμο χονδροειδές με υψηλό NDF μπορεί να γεμίσει τη μεγάλη κοιλία πριν το ζώο καταφέρει να καταναλώσει αρκετή ενέργεια.

Σύμφωνα με το MSD, τα πρόβατα καταναλώνουν συχνά περίπου 1,2% του σωματικού τους βάρους σε NDF ημερησίως, γι' αυτό η υψηλή συγκέντρωση NDF μπορεί να περιορίσει τη συνολική πρόσληψη.

7. Δημητριακά και συμπυκνώματα

Καλαμπόκι, κριθάρι, σιτάρι και άλλοι καρποί είναι κυρίως πηγές ενέργειας. Είναι ιδιαίτερα χρήσιμοι σε περιόδους υψηλών απαιτήσεων, αλλά έχουν μεγαλύτερη συγκέντρωση αμύλου και χρειάζονται προσοχή.

Ο κίνδυνος δεν εξαρτάται μόνο από την ημερήσια ποσότητα. Εξαρτάται επίσης από:

  • πόσο γρήγορα αυξήθηκε η ποσότητα,
  • πόσα γεύματα δίνονται,
  • πόσο χονδροειδές υπάρχει,
  • το μέγεθος άλεσης,
  • την περιεκτικότητα του συνολικού σιτηρεσίου σε άμυλο,
  • τη συμπεριφορά επιλογής τροφής από τα ζώα.
Δεν υπάρχει ασφαλής καθολική απάντηση στο «πόσο καλαμπόκι να δώσω». Η σωστή ποσότητα εξαρτάται από το υπόλοιπο σιτηρέσιο και όχι μόνο από το ίδιο το καλαμπόκι.

8. Πρωτεΐνη στη διατροφή των προβάτων

Η ακατέργαστη πρωτεΐνη (CP) είναι ένας χρήσιμος δείκτης, αλλά δεν μας λέει από μόνη της ολόκληρη την ιστορία.

Στο μηρυκαστικό μέρος της πρωτεΐνης αποδομείται στη μεγάλη κοιλία και χρησιμοποιείται από τους μικροοργανισμούς. Άλλο μέρος περνά στο έντερο. Επομένως, δύο ζωοτροφές με την ίδια CP δεν είναι απαραίτητα διατροφικά ισοδύναμες.

Για αυτό η φράση «το σιτηρέσιο έχει 16% πρωτεΐνη άρα είναι τέλειο» είναι υπεραπλούστευση.

Το MSD χρησιμοποιεί ως γενικό εύρος έως περίπου 16% CP για προβατίνες υψηλών απαιτήσεων, αλλά η πραγματική ανάγκη εξαρτάται από το παραγωγικό επίπεδο και τη σύνθεση του συνολικού σιτηρεσίου.

9. Μέταλλα και ιχνοστοιχεία

Τα βασικά μακροστοιχεία περιλαμβάνουν:

  • ασβέστιο (Ca),
  • φώσφορο (P),
  • μαγνήσιο (Mg),
  • νάτριο (Na),
  • κάλιο (K).

Παράλληλα απαιτούνται μικρότερες ποσότητες ιχνοστοιχείων όπως σελήνιο, ψευδάργυρος, κοβάλτιο και χαλκός.

Προσοχή στον χαλκό: τα πρόβατα είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα στην τοξικότητα χαλκού. Δεν χρησιμοποιούμε αυθαίρετα mineral premix που έχει σχεδιαστεί για βοοειδή ή άλλα είδη. Χρησιμοποιούμε προϊόν κατάλληλο για πρόβατα και ακολουθούμε την ετικέτα και τις οδηγίες ειδικού.

Το MSD αναφέρει ως συχνό πρακτικό στόχο περίπου 2:1 για τον λόγο ασβεστίου προς φώσφορο, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κάθε σιτηρέσιο πρέπει να διορθώνεται μηχανικά μόνο από αυτόν τον λόγο. Πρέπει να εξετάζονται και οι πραγματικές ποσότητες Ca και P.

10. Το νερό είναι θρεπτικό συστατικό

Το νερό είναι ίσως το πιο υποτιμημένο στοιχείο της διατροφής. Η κατανάλωση επηρεάζεται από:

  • τη θερμοκρασία περιβάλλοντος,
  • την παραγωγή γάλακτος,
  • την περιεκτικότητα των ζωοτροφών σε νερό,
  • το αλάτι και τα ανόργανα στοιχεία,
  • τη δραστηριότητα,
  • την κύηση.

Το MSD αναφέρει ότι ένα πρόβατο 50 kg μπορεί σε συνθήκες συντήρησης να καταναλώνει περίπου 2–4 gallons νερού ημερησίως, δηλαδή ένα πολύ ευρύ εύρος, και η κατανάλωση μπορεί να μεταβάλλεται σημαντικά ανάλογα με την κατάσταση του ζώου και το περιβάλλον.

Για τον παραγωγό η πρακτική οδηγία είναι απλούστερη: καθαρό και φρέσκο νερό πρέπει να είναι συνεχώς διαθέσιμο.

7 βασικοί κανόνες σωστής διατροφής προβάτων

11. BCS: το ζώο μάς λέει αν το σιτηρέσιο δουλεύει

Οι υπολογισμοί είναι απαραίτητοι, αλλά κανένα πρόγραμμα δεν αντικαθιστά την παρατήρηση του κοπαδιού. Το Body Condition Score (BCS) επιτρέπει στον παραγωγό να παρακολουθεί αν τα ζώα χάνουν ή συσσωρεύουν υπερβολικό σωματικό απόθεμα.

Ένα σιτηρέσιο μπορεί θεωρητικά να φαίνεται σωστό, αλλά αν οι προβατίνες χάνουν σταθερά BCS, η πραγματική ενεργειακή ισορροπία είναι αρνητική.

12. Πώς αλλάζουμε σωστά το σιτηρέσιο

Οι μικροοργανισμοί της μεγάλης κοιλίας χρειάζονται χρόνο για να προσαρμοστούν. Για αυτό οι αλλαγές, ιδιαίτερα όταν αυξάνεται το άμυλο και τα συμπυκνώματα, πρέπει να γίνονται σταδιακά.

Η απότομη μετάβαση από χονδροειδές σε μεγάλη ποσότητα καρπού μπορεί να προκαλέσει έντονη ζύμωση, πτώση του pH και οξέωση.

Η μετάβαση πρέπει να σχεδιάζεται σε ημέρες και όχι σε ένα μόνο γεύμα.

13. Τα συχνότερα λάθη στη διατροφή προβάτων

Λάθος Γιατί είναι πρόβλημα
Ίδιο σιτηρέσιο όλο τον χρόνο Οι ανάγκες αλλάζουν δραματικά ανά παραγωγικό στάδιο.
Υπερβολικός καρπός για περισσότερο γάλα Αυξάνεται ο κίνδυνος διαταραχής της μεγάλης κοιλίας και οξέωσης.
Αξιολόγηση τροφής μόνο από τα κιλά Αγνοείται η ξηρά ουσία και η πραγματική συγκέντρωση θρεπτικών.
Άγνωστη ποιότητα μηδικής ή σανού Η πραγματική θρεπτική αξία μπορεί να διαφέρει πολύ από έναν μέσο πίνακα.
Πολύ γρήγορες αλλαγές Η μικροχλωρίδα της μεγάλης κοιλίας δεν προλαβαίνει να προσαρμοστεί.
Αδιαφορία για το BCS Χάνουμε την καλύτερη πρακτική ένδειξη του ενεργειακού ισοζυγίου σε βάθος χρόνου.
Mineral premix άλλου ζωικού είδους Υπάρχει κίνδυνος ακατάλληλης περιεκτικότητας, ιδιαίτερα σε χαλκό.
Περιορισμένη πρόσβαση σε νερό Μπορεί να μειωθούν η πρόσληψη τροφής και η γαλακτοπαραγωγή.

14. Οι 7 βασικοί κανόνες

  1. Ξεκινάμε από το χονδροειδές.
  2. Γνωρίζουμε όσο γίνεται την πραγματική ανάλυση των ζωοτροφών.
  3. Προσαρμόζουμε το σιτηρέσιο στο παραγωγικό στάδιο.
  4. Δεν αυξάνουμε απότομα τον καρπό.
  5. Παρέχουμε συνεχώς καθαρό νερό.
  6. Χρησιμοποιούμε ανόργανα στοιχεία κατάλληλα για πρόβατα.
  7. Παρακολουθούμε BCS, γάλα, όρεξη, κόπρανα και μηρυκασμό.

Συχνές ερωτήσεις

Πόση τροφή χρειάζεται ένα πρόβατο την ημέρα;

Δεν υπάρχει μία ποσότητα για όλα τα πρόβατα. Η πρόσληψη εξαρτάται από βάρος, παραγωγή, ποιότητα τροφής και παραγωγικό στάδιο. Σε συνθήκες συντήρησης αναφέρονται συχνά επίπεδα περίπου 1,8–2,0% του σωματικού βάρους σε ξηρά ουσία, αλλά η πρόσληψη μπορεί να είναι σημαντικά μεγαλύτερη σε γαλουχία.

Πόσο καλαμπόκι μπορεί να φάει ένα πρόβατο;

Δεν πρέπει να ορίζεται ασφαλής ποσότητα μόνο από το καλαμπόκι. Πρέπει να εξεταστεί το συνολικό άμυλο, η ποσότητα χονδροειδούς, ο αριθμός γευμάτων και το επίπεδο προσαρμογής.

Η μηδική είναι καλή για τα πρόβατα;

Ναι, μπορεί να είναι εξαιρετική χονδροειδής ζωοτροφή με σημαντική περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη και ασβέστιο. Η θρεπτική της αξία όμως διαφέρει σημαντικά με την ποιότητα, την ωριμότητα και τις συνθήκες συγκομιδής.

Χρειάζονται όλα τα πρόβατα συμπύκνωμα;

Όχι. Ένα ζώο χαμηλών απαιτήσεων με υψηλής ποιότητας βοσκή ή σανό μπορεί να μη χρειάζεται σημαντική ποσότητα συμπυκνώματος. Οι απαιτήσεις αυξάνονται ιδιαίτερα σε τελευταία κύηση, γαλουχία και ταχεία ανάπτυξη.

Πώς καταλαβαίνω αν το σιτηρέσιο είναι σωστό;

Δεν αρκεί ένας αριθμός. Παρακολουθούμε:

  • BCS,
  • μεταβολές βάρους,
  • παραγωγή γάλακτος,
  • όρεξη,
  • μηρυκασμό,
  • κόπρανα,
  • πεπτικά προβλήματα,
  • ποιότητα και πραγματική κατανάλωση τροφής.

Συμπέρασμα

Η διατροφή των προβάτων δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μία σταθερή συνταγή. Το σιτηρέσιο πρέπει να ακολουθεί τις πραγματικές ανάγκες του ζώου.

Η καλή χονδροειδής ζωοτροφή, η σωστή διαχείριση ενέργειας και πρωτεΐνης, το καθαρό νερό, η ισορροπία μετάλλων και η σταδιακή προσαρμογή είναι η βάση. Πάνω σε αυτή τη βάση μπορούμε να σχεδιάσουμε πιο εξειδικευμένα σιτηρέσια για εγκυμοσύνη, γαλακτοπαραγωγή ή πάχυνση αρνιών.

Ο καλύτερος πρακτικός έλεγχος: μην κοιτάτε μόνο τι γράφει το σιτηρέσιο στο χαρτί. Κοιτάτε τα ζώα, το BCS, την παραγωγή, την όρεξη και τη συμπεριφορά της μεγάλης κοιλίας.

Πηγές και περαιτέρω μελέτη

Το άρθρο έχει ενημερωτικό και εκπαιδευτικό χαρακτήρα. Η διαμόρφωση σιτηρεσίου για συγκεκριμένο κοπάδι πρέπει να λαμβάνει υπόψη αναλύσεις ζωοτροφών, σωματική κατάσταση, παραγωγικό στάδιο, υγεία και πραγματική κατανάλωση. Σε προβλήματα υγείας ή σημαντικές μεταβολές της όρεξης/παραγωγής απαιτείται κτηνιατρική ή εξειδικευμένη διατροφική εκτίμηση.

Read more »

Τρίτη 3 Ιουνίου 2014

Ινώδεις Ουσίες (Κατηγορίες)

Οι Ινώδεις Ουσίες αποτελούν τα συστατικά των κυτταρικών τοιχωμάτων των φυτών και διακρίνονται σε τρία είδη: κυτταρίνη, ημικυτταρίνες και λιγνίνη.

Η κυτταρίνη διασπάται με ένζυμα που παράγουν οι μικροοργανισμοί που βρίσκονται στους προστομάχους των προβάτων. Η μικροβιακή διάσπαση της κυτταρίνης δίνει ως τελικά προϊόντα τα Πτητικά Λιπαρά Οξέα καθώς και τα αέρια CH4 και CO2.

Οι ημικυτταρίνες με υδρόλυση με αραιά οξέα και αλκάλια αποδίδουν εξόζες, πεντόζες και συχνά ουρονικά οξέα, τα οποία χρησιμεύουν ως αποτοξινωτικοί παράγοντες για τον οργανισμό. Δεν προσβάλλονται από τα πεπτικά ένζυμα παρά μόνο από τα ένζυμα των μικροοργανισμών των προστομάχων των προβάτων.

Η λιγνίνη είναι ένα άμορφο υλικό, το οποίο παρέχει χημική και βιολογική αντοχή στα φυτικά κυτταρικά τοιχώματα καθώς και μηχανική σταθερότητα στο φυτό. Είναι μια άκρως αδρανής ουσία, παρουσιάζει μεγάλη ανθεκτικότητα στη χημική διάσπαση και επομένως είναι ανθεκτική στη δράση των πεπτικών ενζύμων. Πρακτικά θεωρείται εντελώς άπεπτη για όλα τα είδη ζώων.

Γενικά, η πεπτικότητα των ινωδών ουσιών μιας ζωοτροφής εξαρτάται από την περιεκτικότητα της τροφής σε λιγνίνη καθώς και από την επίδρασή της στο ρυθμό διόδου του σιτηρεσίου μέσω του πεπτικού σωλήνα. Παρακάτω δίνεται ένας πίνακας της περιεκτηκότητας στις διάφορες ινώδεις ουσίες των άχυρων σε ποσοστό της ξηράς ουσίας από διάφορες ζωοτροφές. Οπότε μπορείτε να δείτε και την πεπτικότητα από τα άχυρα που χρησιμοποιείται.

Σύνθεση (% ΞΟ)ΚριθάριΕλαιοκράμβηΒρόμηΣιτάρι
Πρωτεΐνη3.626.535.342.33
Λίπος1.910.691.651.59
Άμυλο0.110.340.122.58
Λιγνίνη17.1314.1512.8513.88
Κυταρίνη33.2S42.3937.6034.20
Ημικυτταρινη20.3616.4123.3423.68
Τέφρα2.182.102.192.36


Εγγραφείτε ώστε να λαμβάνετε νέα μας στο email σας.

Στο email μας μπορείτε να στέλνετε φωτογραφίες, αγγελίες και ερωτήσεις. Αν έχετε ποιμνιοστάσιο, μπορούμε να σας κάνουμε και ένα αφιέρωμα μέσα στο blog μας αν μας στείλετε υλικό. Διαφορετικά μπορείτε απλά να σχολιάσετε το άρθρο παρακάτω.
Read more »

Πέμπτη 11 Απριλίου 2013

Ανάγκες προβάτων σε άλατα

Τα πρόβατα απαιτούν ποικιλία ανόργανων στοιχείων (άλατα) για τη σωστή τους λειτουργία του οργανισμού τους και κατ επέκταση της καλή τους απόδοσης. Τα κυριότερα άλατα είναι: 
> άλας (χλωριούχο νάτριο)
> ασβέστιο
> φωσφόρος
> μαγνήσιο. 

Έλλειψη ασβεστίου παρουσιάζεται όταν στο σιτηρέσιο υπάρχει μεγάλη αναλογία σπόρων. Τα περισσότερα κτηνοτροφικά φυτά περιέχουν ψηλές ποσότητες ασβεστίου. Χαμηλής ποιότητας χορτομάζα περιέχει ανεπαρκή ποσότητα φωσφόρου, ειδικά για ζώα ψηλής γαλακτοπαραγωγής. Έλλειψη μαγνησίου είναι δυνατό να παρουσιαστεί σε ζώα που βόσκουν χυμώδεις και φυλλώδεις μικρούς σπόρους και λόλιο. Οι ελαιοπλακούντες περιέχουν αρκετό φωσφόρο αλλά λίγο ασβέστιο, χαμηλή περιεκτικότητα σε βιταμίνη Α και Ε και μέτρια σε βιταμίνη Β. Τα πιο πάνω ανόργανα στοιχεία, καθώς και το σελήνιο, ο ψευδάργυρος, το μαγγάνιο και ο σίδηρος πρέπει να προστίθενται στα σιτηρέσια των ζώων.

Η ποσότητα των ιχνοστοιχείων σε γραμμάρια που συστήνεται να προστίθεται σ' ένα τόνο συμπυκνωμένου μίγματος των αιγοπροβάτων είναι: ψευδάργυρος 45, κοβάλτιο 2, ιώδιο 1,5, μαγγάνιο 25, σελήνιο 0.2, σίδηρο 30, μαγνήσιο 60, χαλκός 0, μολυβδαίνιο 0.
Read more »

Ανάγκες προβάτων σε πρωτεΐνη

Η πρωτεΐνη παίζει μεγάλο ρόλο στην γαλακτοπαραγωγή του προβάτου και είναι το πιο ακριβό συστατικό της τροφής. Ο ακριβής υπολογισμός των πρωτεϊνικών αναγκών των προβάτων και των μηρυκαστικών γενικότερα, (ανάγκες σε πεπτή πρωτεΐνη, Metabolisable Protein, ΜΡ) είναι δύσκολος αφού από το σύνολο των πρωτεϊνών του σιτηρεσίου ένα μέρος αποδομούνται στη μεγάλη κοιλία (ΜΚ) όπου πραγματοποιείται η σύνθεση των αμινοξέων και της μικροβιακής πρωτεΐνης (MCP). Το υπόλοιπο μέρος των μη αποδομούμενων στη μεγάλη κοιλία πρωτεϊνών, είτε αποδομούνται στο λεπτό έντερο (DUP), όπου και απορροφώνται με τη μορφή αμινοξέων, είτε διέρχονται αδιάσπαστες (UDP) τον πεπτικό σωλήνα και καταλήγουν στα κόπρανα. 

Ποσότητα, πεπτικότητα και ποιότητα: Η ποιότητα της πρωτεΐνης καθορίζεται από τα αμινοξέα που περιέχει η τροφή. Βέβαια η σύνθεση των απαραίτητων για το ζώο αμινοξέων, τα οποία δεν περιέχονται στην τροφή, γίνεται από τους μικροοργανισμούς του στομαχιού οι οποίοι χρησιμοποιούν το άζωτο που περιέχεται στην τροφή και το μη πρωτεϊνικό άζωτο. Οπότε στην περίπτωση των προβάτων ψηλής γαλακτοπαραγωγής παίζει ρόλο η ποσότητα, η πεπτικότητα και η ποιότητα της πρωτεΐνης.

Αλλαγές σιτηρεσίου: Οι πηγές του μη πρωτεϊνικού αζώτου δεν χρησιμοποιούνται αποτελεσματικά για τη σύνθεση της πρωτεΐνης μέχρι που οι οργανισμοί του στομάχου προσαρμοστούν στη νέα σύνθεση του σιτηρεσίου και το νέο πρόγραμμα διατροφής. Η προσαρμογή αρχίζει 1-2 μέρες μετά την αλλαγή αλλά μέχρι την πλήρη χρήση του αζώτου περνούν 3-5 εβδομάδες. Γι' αυτό, καλό είναι να αποφεύγονται συχνές και απότομες αλλαγές στο είδος του φυτού που αποτελεί τη χονδροειδή τροφή και ιδιαίτερα κατά τα κρίσιμα στάδια της παραγωγής, όπως την τελευταία περίοδο της εγκυμοσύνης και της γαλακτοπαραγωγής. 

Χαμηλά επίπεδα πρωτεΐνης: Όταν το επίπεδο της πρωτεΐνης στην τροφή είναι χαμηλό, η πεπτικότητα των υδατανθράκων στο στομάχι και η λήψη τροφής από τα ζώα μειώνονται. Ανεπαρκής ποσότητα πρωτεΐνης στο σιτηρέσιο επηρεάζει αρνητικά την ανάπτυξη, την γαλακτοπαραγωγή, την αναπαραγωγή και την ανθεκτικότητα στις ασθένειες, γιατί στο έντερο εισέρχεται ανεπαρκής ποσότητα αμινοξέων για να απορροφηθούν από το σώμα. Η περίσσεια πρωτεΐνης δεν δημιουργεί πρόβλημα καθώς οξειδώνεται παράγοντας ενέργεια ή αποβάλλεται από τους νεφρούς. Έλλειψη πρωτεΐνης είναι ιδιαίτερα επιζήμια στα αρνιά και στα πρόβατα ψηλής παραγωγής.

Πηγές Πρωτεΐνης: Η πρωτεΐνη, ως το ακριβότερο μέρος του σιτηρεσίου, είναι παράλογο να περιλαμβάνεται σ' αυτό σε μεγαλύτερη ποσότητα από αυτή που χρειάζεται για να καλύψει τις ανάγκες των ζώων. Το ποσοστό πρωτεΐνης που πρέπει να περιλαμβάνεται στα σιτηρέσια κυμαίνεται από 12% μέχρι 16% και οι μεγαλύτερες ανάγκες χρειάζονται για την ανάπτυξη και τη γαλακτοπαραγωγή. Τροφές πλούσιες σε πρωτεΐνη περιέχουν πάνω από 20% πρωτεΐνη. Είναι ζωικής ή φυτικής προέλευσης. Στα μηρυκαστικά χρησιμοποιούνται οι φυτικής προέλευσης, όπως οι ελαιοπλακούντες που απομένουν μετά την εξαγωγή του λαδιού. Είναι δυνατό να χρησιμοποιηθούν και σπόροι ψυχανθών, όπως ο βίκος, το ρόβι, τα κουκιά, που περιέχουν 22-26% πρωτεΐνη. Ζωοτροφές πλούσιες σε πρωτεΐνη είναι το σογιάλευρο, η ηλιανθόπιτα, η βαμβακόπιτα, με καλύτερη το σογιάλευρο και με ποσοστό πρωτεΐνης 35-47%, ανάλογα με τον βαθμό αποφλοίωσης.
Read more »

Τετάρτη 10 Απριλίου 2013

Ανάγκες προβάτων σε ενέργεια

Η ενέργεια προέρχεται κυρίως από τους υδατάνθρακες (ζάχαρο, άμυλο) και τα λίπη που περιέχονται στην τροφή. Τα βακτήρια που βρίσκονται στο στομάχι των ζώων διασπούν το ζάχαρο, τα αμυλούχα λίπη και τις ινώδεις ουσίες σε εύπεπτα λιπαρά οξέα που απορροφούνται και χρησιμοποιούνται για την παραγωγή ενέργειας. Το λίπος αξιοποιείται ικανοποιητικά για την παραγωγή ενέργειας, αλλά η ποσότητα που είναι δυνατό να περιληφθεί στο σιτηρέσιο είναι πολύ μικρή. Αν προστεθεί, δεν πρέπει να ξεπερνά το 5% γιατί περιορίζει την πέψη της τροφής στο στομάχι.

Αν η τροφή που καταναλώνουν τα ζώα περιέχει υπερβολική ποσότητα ενέργειας, τότε αυτή αποθηκεύεται στο σώμα υπό μορφή λίπους, κυρίως γύρω από τα εσωτερικά όργανα και χρησιμοποιείται από τα ζώα όταν την έχουν ανάγκη ή δεν μπορούν να πάρουν την αναγκαία ποσότητα τροφής για να καλύψουν τις ανάγκες τους σε ενέργεια (ζώα ψηλής γαλακτοπαραγωγής). Τα μηρυκαστικά παίρνουν ένα μεγάλο μέρος της ενέργειας, από τη διάσπαση των φυτικών ινών σε λιπαρά πτητικά οξέα (οξικό, προπιονικό, βουτυρικό), τα οποία οξέα εισέρχονται στο αίμα και αποτελούν το 66% μέχρι το 75% της ενέργειας που προέρχεται από την τροφή. Η υπόλοιπη προέρχεται από την οξείδωση του αμύλου και των λιπών που περιέχονται στη συμπυκνωμένη τροφή.

Τα λίπη όμως έχουν μικρή σημασία στη διατροφή των μηρυκαστικών. Όλες οι τροφές περιέχουν μικρές ποσότητες λίπους και η προσθήκη τους στα σιτηρέσια δεν είναι συνηθισμένη πρακτική. Η ενέργεια, εκτός από τη χρήση της για παραγωγή κρέατος και γάλακτος, χάνεται στα ούρα, στα στερεά απόβλητα και στα διάφορα αέρια που παράγονται κατά την πέψη. Επίσης, μεγάλο μέρος της ενέργειας αναλώνεται για το περπάτημα των ζώων, ανάλογα με την απόσταση που διανύει το ζώο για να βρει τροφή και από το ανάγλυφο του εδάφους.

Ζωοτροφές πλούσιες σε ενέργεια είναι το κριθάρι και το καλαμπόκι. Οι ζωοτροφές αυτές έχουν ψηλή περιεκτικότητα σε άμυλο που είναι το κύριο συστατικό των σπόρων για την παραγωγή ενέργειας και είναι πολύ εύπεπτο, ενώ το ποσοστό της πρωτεΐνης είναι χαμηλό 8-10%. Η περιεκτικότητα του καλαμποκιού σε κυτταρίνη (2,5-3%) είναι χαμηλή σε σύγκριση με του κριθαριού (6-8%), γι' αυτό με τη χρήση της επιβάλλεται η παραχώρηση στα ζώα περισσότερης χονδροειδούς τροφής. Η περιεκτικότητα σε ενέργεια των σιτηρεσίων που χρησιμοποιούνται για τα πρόβατα κυμαίνεται από 2,61 μέχρι 2,63 μεγαθερμίδες (Mcal) ανά κιλό. Οι ανάγκες σε ενέργεια των γαλακτοπαραγωγών φυλών προβάτων διαφέρουν ανάλογα με το τους φορείς που τις έχουν θεσπίσει. Έτσι, τρεις είναι οι κύριες πηγές πληροφοριών, το Βρετανικό σύστημα (AFRC), το Γαλλικό σύστημα (INRA) και το Αυστραλέζικο σύστημα (CSIRO). Σύμφωνα με τους παραπάνω φορείς έχουν προκύψει οι παρακάτω πίνακες. Οι πίνακες καθορίζουν τις ανάγκες σε μεγαθερμίδες (Mcal) για πρόβατα 50, 60 και 70 κιλών σύμφωνα με την γαλακτοπαραγωγή σε λίτρα και με 6.5% λιπαρά.

Πίνακας 1: Ανάγκες στην συντήρηση. 
Γαλ/γωγή50 κιλά60 κιλά70 κιλά
01.601.832.05
11.772.002.22
21.942.172.40
32.112.342.57
42.282.512.74

Πίνακας 2: Ανάγκες στην περίοδο γαλακτοπαραγωγής κατά AFRC.
Γαλ/γωγή50 κιλά60 κιλά70 κιλά
01,531.761.99
13.283,513,73
25,105,305,53
36.987.187.37
48.949,109.27

Πίνακας 3: Ανάγκες στην περίοδο γαλακτοπαραγωγής κατά INRA
Γαλ/γωγή50 κιλά60 κιλά70 κιλά
01.451.661.87
13,193.403.60
24.925,135.34
36.666.877.07
48.398,618.81

Πίνακας 4: Ανάγκες στην περίοδο γαλακτοπαραγωγής κατά CSIRO
Γαλ/γωγή50 κιλά60 κιλά70 κιλά
01.601.832.05
11.773.713.94
21.945.605.82
32.117.487.70
42.289.369.59

Read more »

Τρίτη 9 Απριλίου 2013

Μηρυκασμός προβάτων


Τα πρόβατα όπως και τα υπόλοιπα μηρυκαστικά χαρακτηρίζονται από την μεγάλη χωρητικότητα του στομαχιού τους, το οποίο αποτελείται από τέσσερα (4) διαμερίσματα, που είναι κατά σειρά:
  • Μεγάλη Κοιλία (rumen): η οποία χωρίζεται στο ραχιαίο και τον κοιλιακό σάκο
  • Κεκρύφαλος (reticulum)
  • Εχίνος ή Βιβλίο (omasum)
  • Ήνυστρο (abomasum): το οποίο αποτελεί το πραγματικό στομάχι των μηρυκαστικών
Το πρόβατο κατά τη λήψη της τροφής του την προωθεί σχεδόν αμάσητη στη μεγάλη κοιλία και, όταν αργότερα βρεθεί σε ηρεμία, την επαναφέρει στο στόμα του, όπου τότε υφίσταται μια δεύτερη, κανονική μάσηση. Το φαινόμενο αυτό χαρακτηρίζεται ως μηρυκασμός αποτελείται από τους εξής κύκλους:
  1. Το πρόβατο αρχικά τρώει γρήγορα την τροφή και την διοχετεύει στην μεγάλη κοιλιά και τον κεκρύφαλο.
  2. Ένα τμήμα των τροφών (βλωμός), οι οποίες βρίσκονται στη μεγάλη κοιλία και τον κεκρύφαλο, διέρχεται δια του οισοφάγου και επαναφέρεται στη στοματική κοιλότητα.
  3. Ο βλωμός υφίσταται βραδεία μάσηση, κατά την οποία εμπλουτίζεται με άφθονο σάλιο.
  4. Ο βλωμός, σε ρευστή πλέον σύσταση λόγω της ενσιάλωσής του, καταπίνεται και επαναφέρεται στη μεγάλη κοιλία.  
Στη μεγάλη κοιλία και τον κεκρύφαλο οι τροφές παραμένουν υπό κανονικές συνθήκες επί πολύ χρόνο (50 - 70 ώρες), κατά τη διάρκεια του οποίου μπορεί να υποστούν και δεύτερη ή και τρίτη μηρυκαστική μάσηση, ενώ συγχρόνως, λόγω των συσπάσεων της μεγάλης κοιλίας, αναμιγνύονται με μεγάλες ποσότητες σάλιου (6 - 16 μηρυκασμούς το 24ώρο) και νερού και ομογενοποιούνται. Με τον τρόπο αυτό γίνεται η πολύ λεπτή κατάτμηση των χονδροειδών (κυτταρινούχων τροφών) και είναι δυνατή η επίδραση των μικροοργανισμών της μεγάλης κοιλίας.

Η μεγάλη κοιλία και ο κεκρύφαλος προσφέρουν τις ευνοϊκότερες συνθήκες για την ανάπτυξη των μικροοργανισμών και την πραγματοποίηση των μικροβιακών ζυμώσεων (χρόνος παραμονής των τροφών, θερμοκρασία, pH κλπ.).

Ενδεικτικά αναφέρεται ότι σε κάθε κυβικό εκατοστό (ml) περιεχομένου της μεγάλης κοιλίας υπάρχουν 16 - 40 δισεκατομμύρια μικρόβια και 200.000 μέχρι 2.000.000 πρωτόζωα. Ο ρόλος τον οποίο διαδραματίζουν οι παραπάνω μικροοργανισμοί στην πέψη των μηρυκαστικών συνίσταται στο γεγονός ότι χρησιμοποιούν για τις ανάγκες τους θρεπτικές ουσίες (κυτταρίνη) και αποβάλλουν τα προϊόντα του μεταβολισμού τους, τα οποία είναι πτητικά λιπαρά οξέα και αέρια. Στη συνέχεια τα μηρυκαστικά χρησιμοποιούν είτε τα προϊόντα του μεταβολισμού των μικροοργανισμών, κυρίως τα πτητικά λιπαρά οξέα (οξικό οξύ, προπιονικό οξύ και βουτυρικό οξύ), τα οποία αποτελούν σημαντική πηγή ενέργειας, είτε αυτούς τους ίδιους τους μικροοργανισμούς. Με τον τρόπο αυτό καθίσταται δυνατή η πέψη της κυτταρίνης, επί της οποίας δεν θα είχαν καμιά επίδραση τα πεπτικά ένζυμα.
Read more »