Το αλάτι αποτελεί μία από τις απλούστερες αλλά σημαντικότερες πηγές ανόργανων στοιχείων στη διατροφή των προβάτων. Το κοινό αλάτι είναι χλωριούχο νάτριο (NaCl) και παρέχει δύο απαραίτητα στοιχεία: νάτριο (Na) και χλώριο (Cl).
Το νάτριο συμμετέχει στη ρύθμιση των υγρών του σώματος, στη λειτουργία των νεύρων και των μυών και στη διατήρηση της φυσιολογικής ισορροπίας των ηλεκτρολυτών.
Σε αντίθεση με πολλά άλλα μέταλλα, οι περισσότερες φυτικές ζωοτροφές δεν παρέχουν πάντα αρκετό νάτριο. Για αυτό η παροχή αλατιού αποτελεί συνηθισμένη πρακτική στις εκτροφές προβάτων.
Το αλάτι δεν είναι απλώς «για να τρώνε περισσότερο». Παρέχει νάτριο και χλώριο, δύο απαραίτητα στοιχεία για τη φυσιολογική λειτουργία του οργανισμού.
Γιατί χρειάζονται αλάτι τα πρόβατα;
Το νάτριο και το χλώριο συμμετέχουν σε πολλές βασικές λειτουργίες.
Το νάτριο είναι σημαντικό για:
- τη ρύθμιση των υγρών του σώματος,
- την ισορροπία των ηλεκτρολυτών,
- τη μετάδοση νευρικών σημάτων,
- τη μυϊκή λειτουργία,
- τη μεταφορά θρεπτικών ουσιών μέσα και έξω από τα κύτταρα,
- και τη φυσιολογική πρόσληψη τροφής και νερού.
Το χλώριο συμμετέχει επίσης στη ρύθμιση των υγρών και αποτελεί συστατικό του υδροχλωρικού οξέος του στομάχου.
Πόσο αλάτι χρειάζεται ένα πρόβατο;
Δεν υπάρχει μία μοναδική ποσότητα που να ισχύει για όλα τα ζώα.
Οι ανάγκες επηρεάζονται από:
- το σωματικό βάρος,
- την ανάπτυξη,
- την εγκυμοσύνη,
- τη γαλακτοπαραγωγή,
- τη θερμοκρασία του περιβάλλοντος,
- την πρόσληψη νερού,
- τη σύνθεση των ζωοτροφών,
- και την περιεκτικότητα του νερού σε άλατα.
0,2% έως 0,5% της ξηράς ουσίας του σιτηρεσίου
Η Merck αναφέρει ότι ένα ενήλικο πρόβατο μπορεί να καταναλώνει περίπου 9 g αλάτι την ημέρα, ενώ τα αρνιά περίπου τη μισή ποσότητα.
Ως προς το ίδιο το νάτριο, οι απαιτήσεις των προβάτων βρίσκονται περίπου στο:
στη βάση ξηράς ουσίας
Οι αριθμοί αυτοί αποτελούν γενικές τιμές αναφοράς και όχι σταθερή ημερήσια δόση για κάθε ζώο.
Πού βρίσκουν τα πρόβατα νάτριο;
Οι περισσότερες κοινές φυτικές ζωοτροφές περιέχουν σχετικά μικρές ποσότητες νατρίου.
Για αυτό η κύρια συμπληρωματική πηγή είναι συνήθως:
- κοινό αλάτι (NaCl),
- ιωδιούχο αλάτι,
- ή mineral mix για πρόβατα που περιέχει αλάτι μαζί με ιχνοστοιχεία.
Το αλάτι χρησιμοποιείται συχνά και ως «φορέας» άλλων ιχνοστοιχείων μέσα σε ένα ορυκτό μίγμα.
Αυτό έχει πρακτική σημασία, επειδή τα πρόβατα έχουν ισχυρή φυσιολογική ανάγκη για νάτριο και έτσι καταναλώνουν το mineral mix μαζί με το αλάτι.
Ελεύθερη πρόσβαση ή μέσα στο σιτηρέσιο;
Το αλάτι μπορεί να παρέχεται:
- μέσα στο συνολικό σιτηρέσιο,
- μέσα σε mineral mix,
- ή ελεύθερης πρόσβασης.
Η Merck αναφέρει ότι στις περισσότερες συνθήκες τα πρόβατα μπορούν να έχουν ελεύθερη πρόσβαση σε αλάτι.
Στα μικρά κοπάδια προτιμώνται συχνά τα χύμα mineral mixes έναντι των σκληρών blocks, επειδή η κατανάλωση μπορεί να είναι πιο σταθερή.
Αν υπάρχει ξεχωριστή πηγή καθαρού αλατιού δίπλα σε ένα mineral mix που περιέχει επίσης αλάτι, τα ζώα μπορεί να καταναλώνουν λιγότερο από το mineral mix και επομένως λιγότερα από τα υπόλοιπα ιχνοστοιχεία του.
Πώς φαίνεται η έλλειψη αλατιού;
Η χρόνια ανεπαρκής πρόσληψη νατρίου μπορεί να προκαλέσει:
- μειωμένη όρεξη,
- χαμηλότερη πρόσληψη τροφής,
- μειωμένη ανάπτυξη,
- πτώση της παραγωγικής απόδοσης,
- και μη φυσιολογική συμπεριφορά αναζήτησης αλατιού.
Τα ζώα μπορεί να αρχίσουν να:
- γλείφουν ξύλα,
- γλείφουν χώμα ή επιφάνειες,
- μασούν διάφορα αντικείμενα,
- ή αναζητούν επίμονα πηγές αλατιού.
Αυτή η συμπεριφορά δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη ότι υπάρχει έλλειψη νατρίου, αλλά είναι ένα σημάδι που αξίζει να διερευνηθεί.
Το αλάτι αυξάνει την όρεξη;
Η επαρκής πρόσληψη νατρίου βοηθά στη φυσιολογική πρόσληψη τροφής και νερού.
Σε ζώα που έχουν πραγματική έλλειψη, η διόρθωση της πρόσληψης αλατιού μπορεί να βελτιώσει την όρεξη και τη συνολική κατανάλωση τροφής.
Δεν είναι όμως σωστό να χρησιμοποιούμε το αλάτι απλώς ως «διεγερτικό όρεξης» σε ζώα που ήδη λαμβάνουν επαρκές Na.
Τι σχέση έχει το αλάτι με το νερό;
Το νάτριο και η πρόσληψη νερού είναι στενά συνδεδεμένα.
Η αύξηση της πρόσληψης αλατιού συνήθως αυξάνει και την ανάγκη για νερό.
Όταν τα πρόβατα έχουν πρόσβαση σε αλάτι ή mineral mix, πρέπει να έχουν συνεχή πρόσβαση σε καθαρό νερό.
Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο σημαντική σε υψηλές θερμοκρασίες, σε γαλακτοπαραγωγή ή όταν τα ζώα καταναλώνουν ξηρές ζωοτροφές.
Αλάτι και ουρολιθίαση
Η αυξημένη πρόσληψη νερού βοηθά στη δημιουργία περισσότερο αραιών ούρων.
Αυτό έχει πρακτική σημασία στα αρσενικά πρόβατα που κινδυνεύουν από ουρολιθίαση.
Η επαρκής πρόσληψη αλατιού μπορεί να συμβάλει στην αύξηση της κατανάλωσης νερού και επομένως στη μείωση της συγκέντρωσης των ούρων.
Όμως το αλάτι δεν αποτελεί από μόνο του πρόληψη της ουρολιθίασης. Πρέπει ταυτόχρονα να υπάρχει:
- σωστή σχέση Ca:P,
- σωστός περιορισμός των δημητριακών,
- επαρκής χονδροειδής τροφή,
- και συνεχής πρόσβαση σε καθαρό νερό.
Μπορούν τα πρόβατα να πάρουν υπερβολικό αλάτι;
Ναι. Το γεγονός ότι τα πρόβατα χρειάζονται αλάτι δεν σημαίνει ότι απεριόριστες ποσότητες είναι πάντα ασφαλείς.
Σε φυσιολογικές συνθήκες, όταν υπάρχει συνεχής πρόσβαση σε καθαρό νερό, τα πρόβατα μπορούν συνήθως να ρυθμίζουν αρκετά καλά την πρόσληψη αλατιού.
Ο κίνδυνος αυξάνεται όταν:
- η τροφή ή το νερό περιέχουν ήδη μεγάλες ποσότητες αλάτων,
- δεν υπάρχει επαρκές νερό,
- τα ζώα στερηθούν νερό και στη συνέχεια αποκτήσουν ξαφνικά πρόσβαση σε πολύ αλάτι,
- ή γίνει λάθος στη σύνθεση του σιτηρεσίου.
Γιατί πρέπει να ελέγχουμε και το νερό;
Το πόσιμο νερό μπορεί να αποτελεί σημαντική πηγή νατρίου και άλλων αλάτων.
Σε περιοχές με νερό υψηλής αλατότητας, η συνολική πρόσληψη αλατιού δεν προέρχεται μόνο από την τροφή και το mineral mix.
Για αυτό, όταν υπάρχουν προβλήματα κατανάλωσης νερού, διάρροιας, μειωμένης απόδοσης ή υποψία υψηλής αλατότητας, η ανάλυση νερού μπορεί να είναι εξίσου σημαντική με την ανάλυση ζωοτροφών.
Χρειάζεται αλάτι ακόμη και όταν δίνουμε mineral mix;
Εξαρτάται από τη σύνθεση του προϊόντος.
Πολλά mineral mixes για πρόβατα περιέχουν ήδη σημαντική ποσότητα αλατιού και χρησιμοποιούν το NaCl για να ρυθμίζουν την κατανάλωση του μίγματος.
Αν το mineral mix παρέχει ήδη επαρκές NaCl, η ταυτόχρονη παροχή ξεχωριστού αλατιού μπορεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο τα ζώα καταναλώνουν το μίγμα.
Για αυτό ελέγχουμε πάντα:
- την ετικέτα του mineral mix,
- τη συνιστώμενη ημερήσια κατανάλωση,
- την πραγματική κατανάλωση από το κοπάδι,
- και τις υπόλοιπες πηγές Na στο σιτηρέσιο και στο νερό.
Μίγμα ειδικά για πρόβατα
Δεν χρησιμοποιούμε αυθαίρετα mineral mix βοοειδών ή αιγών στα πρόβατα.
Τα πρόβατα είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα στην υπερβολική πρόσληψη χαλκού και η σύνθεση ενός προϊόντος άλλου είδους μπορεί να μην είναι ασφαλής.
Συχνά λάθη
- Να θεωρούμε ότι το αλάτι είναι απλώς ένα «ενισχυτικό όρεξης».
- Να δίνουμε mineral mix χωρίς να ελέγχουμε αν περιέχει ήδη αρκετό NaCl.
- Να τοποθετούμε ξεχωριστό αλάτι δίπλα στο mineral mix και να μην παρακολουθούμε την κατανάλωση.
- Να αυξάνουμε το αλάτι χωρίς επαρκή πρόσβαση σε νερό.
- Να αγνοούμε την περιεκτικότητα του πόσιμου νερού σε άλατα.
- Να θεωρούμε κάθε γλείψιμο αντικειμένων ως απόδειξη έλλειψης νατρίου.
- Να χρησιμοποιούμε mineral mix άλλου ζωικού είδους στα πρόβατα.
Συχνές ερωτήσεις
Πρέπει τα πρόβατα να έχουν πάντα πρόσβαση σε αλάτι;
Στις περισσότερες συνθήκες χρειάζονται συνεχή κάλυψη των αναγκών τους σε Na και Cl και το αλάτι συχνά παρέχεται ελεύθερης πρόσβασης ή μέσα σε κατάλληλο mineral mix.
Πόσο αλάτι τρώει ένα πρόβατο;
Ως γενική ένδειξη, ένα ενήλικο πρόβατο μπορεί να καταναλώνει περίπου 9 g την ημέρα, αλλά η πραγματική κατανάλωση μεταβάλλεται ανάλογα με το σιτηρέσιο, το νερό, τη θερμοκρασία και το παραγωγικό στάδιο.
Είναι καλύτερο το block ή το χύμα mineral mix;
Σύμφωνα με τη Merck, τα χύμα μίγματα αλατιού και ιχνοστοιχείων συχνά προτιμώνται από τα blocks, επειδή τα ζώα μπορούν να προσλαμβάνουν ευκολότερα την απαιτούμενη ποσότητα.
Το αλάτι βοηθά στην πρόληψη των ουρόλιθων;
Μπορεί να βοηθήσει έμμεσα επειδή αυξάνει την κατανάλωση νερού και συμβάλλει σε πιο αραιά ούρα. Δεν αντικαθιστά όμως τη σωστή σχέση Ca:P και την ισορροπημένη διατροφή.
Γιατί ένα πρόβατο γλείφει τοίχους ή ξύλα;
Μπορεί να αναζητά αλάτι ή άλλα στοιχεία, αλλά η συμπεριφορά αυτή δεν αρκεί για διάγνωση. Πρέπει να εξεταστεί το συνολικό σιτηρέσιο, το mineral mix και η κατάσταση του ζώου.
Συμπέρασμα
Το αλάτι είναι μία απλή αλλά βασική συνιστώσα της διατροφής των προβάτων.
Για σωστή χρήση πρέπει να γνωρίζουμε:
- πόσο Na παρέχει ήδη το σιτηρέσιο,
- τι περιέχει το mineral mix,
- πόσο καταναλώνουν πραγματικά τα ζώα,
- τι άλατα περιέχει το νερό,
- και αν υπάρχει συνεχής πρόσβαση σε καθαρό νερό.
Το αλάτι είναι απαραίτητο, αλλά η σωστή διαχείρισή του δεν είναι απλώς «βάζω ένα block στο μαντρί».
Πρέπει να εξετάζουμε μαζί το NaCl, το mineral mix, την κατανάλωση και κυρίως την πρόσβαση των προβάτων σε καθαρό νερό.
Σημείωση: Οι αριθμητικές τιμές του άρθρου είναι ενδεικτικές και χρησιμοποιούνται για εκπαιδευτικούς σκοπούς. Δεν αποτελούν εξατομικευμένη συνταγή σιτηρεσίου.
0 σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου