Η λύσσα είναι μια ιογενής νόσος του κεντρικού νευρικού συστήματος των θηλαστικών. Η μετάδοση του ιού της λύσσας γίνεται κυρίως μέσω δαγκώματος ενός μολυσμένου ζώου, στο οποίο ο ιός βρίσκεται στο σάλιο. Μετά την μόλυνση, ο ιός αντιγράφεται σε
μυϊκά κύτταρα και στη συνέχεια εξαπλώνεται προς το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα. Ο ιός πολλαπλασιάζεται και εισβάλλει σε διάφορους ιστούς, συμπεριλαμβανομένων των σιελογόνων αδένων. Αποβολή του ιού της λύσσας μπορεί να γίνει πριν εκδηλωθούν τα κλινικά συμπτώματα. Η διάρκεια της περιόδου επώασης μπορεί να είναι από 2 εβδομάδες έως αρκετούς μήνες και εξαρτάται από το πόσο
κοντά στο δάγκωμα είναι το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα.
Συμπτώματα
Πρώιμα κλινικά συμπτώματα περιλαμβάνουν κατάθλιψη, αταξία, και ανορεξία. Όσο εξελίσσεται η ασθένεια οι απλές άτακτες μυϊκές συσπάσεις γίνονται παράλυση. Η παράλυση του φάρυγγα οδηγεί σε αδυναμία να καταπιούν, ροχαλίζων, και συσσωρεύουν αφρώδη σάλιο γύρω από τη στοματική κοιλότητα. Παρουσιάζουν ανώμαλη συμπεριφορά,
όπως επιθετικότητα προς χειριστές και άψυχα αντικείμενα και σεξουαλική διακοπτόμενη υπερδραστηριότητα. Πολλά ζώα τραβούν το μαλλί τους. Η ασθένεια είναι ταχέως εξελισσόμενη και τα μολυσμένα ζώα καταβάλλονται μέσα σε 3 έως 5 ημέρες, ακολουθεί
κώμα και θάνατος μέσα σε 10 ημέρες από την έναρξη των κλινικών συμπτωμάτων.
Διάγνωση
Η διάγνωση της λύσσας βασίζεται στην εξέταση τμημάτων του εγκεφάλου. Αν συμβεί κάποιο δάγκωμα σε ζώο της εκτροφής από ύποπτο ζώο θα πρέπει άμεσα να γίνει εξέταση ώστε να μην κινδυνεύουν οι κτηνοτρόφοι.
Θεραπεία
Η λύσσα είναι θανατηφόρα και δεν υπάρχουν αποτελεσματικές θεραπείες.
Πρόληψη
Σε ενδημικές περιοχές η μοναδική λύση είναι ο εμβολιασμός των προβάτων. Σε περιοχές με λίγα κρούσματα δεν συνιστάται λόγο κόστους. Τα εμβολιασμένα ζώα που εκτίθενται σε λύσσα (δάγκωμα από μολυσμένο ζώο) θα πρέπει να καθαριστούν και να απολυμανθούν οι πληγές, να επανεμβολιαστούν και να μπουν για 45 ημέρες σε καραντίνα. Τα μη εμβολιασμένα ζώα μπορούν να θανατώνονται αμέσως ή να εμβολιαστούν και να παρακολουθούνται για τουλάχιστον 90 ημέρες έως 6 μήνες και να πραγματοποιηθεί αναμνηστικό εμβόλιο κατά την απομόνωση.
Στο email μας μπορείτε να στέλνετε φωτογραφίες, αγγελίες και ερωτήσεις. Αν έχετε ποιμνιοστάσιο, μπορούμε να σας κάνουμε και ένα αφιέρωμα μέσα στο blog μας αν μας στείλετε υλικό. Διαφορετικά μπορείτε απλά να σχολιάσετε το άρθρο παρακάτω.
Η οξέωση ονομάζεται και οξεία δυσπεψία και ουσιαστικά είναι πτώση της οξύτητας στο στομάχι. Κύρια αιτία πρόκλησης οξέωσης είναι η πρόσληψη ζωοτροφών πλούσιων σε εύπεπτους υδατάνθρακες, όπως είναι οι σπόροι σιτηρών. Άλλες αιτίες οξέωσης είναι το ψηλό ποσοστό πρωτεΐνης στο σιτηρέσιο, η κατανάλωση από το ζώο κριθαριού ζυθοποιείας, το μολυσμένο νερό και οι αλλοιωμένες τροφές. Οξέωση μπορεί ακόμα να προκληθεί και από απότομη αλλαγή στο σιτηρέσιο. Η αντικατάσταση μέρους του κριθαριού με σιτάρι δημιουργεί τα περισσότερα προβλήματα ή αλλαγή του σανού με χλωρό χόρτο. Επίσης, η μειωμένη ποσότητα χονδροειδών τροφών στο σιτηρέσιο είναι πολύ πιθανό να προκαλέσει οξέωση.
Συμπτώματα: Ακανόνιστη λειτουργία της μεγάλης κοιλίας και η καταστροφή των τοιχωμάτων της, η ανορεξία,η διάρροια και αφυδάτωση, καθώς και μείωση της γαλακτοπαραγωγής και της λιποπεριεκτικότητας του γάλακτος. Ένα άρρωστο ζώο μπορεί να εκδηλώσει τα συμπτώματα αυτά μετά από 2-3 ώρες ή μέσα στις επόμενες 2-3 μέρες. Ο θάνατος επέρχεται μέσα σε 6-7 ώρες ή σε μερικές μέρες.
Πρόληψη: Τα μέτρα πρόληψης αφορούν τη διατροφή και είναι:
Σταδιακή αύξηση ποσότητας εύπεπτων υδατανθράκων (σπόροι σιτηρών) στο σιτηρέσιο.
Συμμετοχή των χονδροειδών ζωοτροφών στο σιτηρέσιο, τουλάχιστο κατά 30%.
Η χορηγούμενη ποσότητα συμπυκνωμένης ζωοτροφής να είναι ανάλογη με το παραγωγικό στάδιο του ζώου. Ιδιαίτερη προσοχή να δίνεται στα ζώα που βρίσκονται στο στάδιο της γαλακτοπαραγωγής. Στα ζώα που τρέφονται κατά βούληση να χορηγείται και η ανάλογη ποσότητα χονδροειδών ζωοτροφών η οποία, για τα πρόβατα, είναι 1 κιλό σανός καλής ποιότητας.
Το κριθάρι να χορηγείται άσπαστο.
Οι αλλαγές στο σιτηρέσιο, καθώς και η αύξηση του χρόνου βόσκησης να γίνονται σταδιακά για να δίνεται χρόνος στους μικροοργανισμούς των προστομάχων του ζώου να προσαρμοστούν.
Άφθονο νερό καλής ποιότητας και οι ζωοτροφές μη αλλοιωμένες. Χρησιμοποίηση κατάλληλων ποτίστρων και ταΐστρων.
Η τοξιναιμία της εγκυμοσύνης είναι μεταβολική ασθένεια που προσβάλλει τα έγκυα πολύ παραγωγικά ζώα και κυρίως τα πολύδυμα. Προκαλείται από την πτώση της γλυκόζης στο αίμα η οποία οφείλεται στον υποσιτισμό δηλαδή στην ανεπαρκή λήψη θρεπτικών στοιχείων κατά την περίοδο ψηλών αναγκών λόγω ανάπτυξης των εμβρύων. Εκτός από τον υποσιτισμό, άλλα αίτια που προκαλούν τοξιναιμία της εγκυμοσύνης είναι οι διάφορες καταπονήσεις, το κούρεμα και η μόλυνση από παράσιτα. Στα υπέρβαρα ζώα η κατάσταση είναι πιο σοβαρή γιατί εξαιτίας του περισσοτέρου λίπους συγκεντρώνεται στο αίμα μεγαλύτερη ποσότητα κετονικών σωμάτων και ελεύθερων λιπαρών οξέων, ουσίες που είναι δηλητήρια.
Συμπτώματα: Εκδηλώνεται 2-4 εβδομάδες πριν τη γέννα με αποβολές εμβρύων και θανάτους μητέρων. Τα ζώα είναι σκυθρωπά, ξαπλώνουν διαρκώς στο έδαφος και έχουν μειωμένη όρεξη. Τρίζουν τα δόντια ενώ τα χείλη και το πρόσωπο τους τρέμουν. Η όραση μειώνεται αν και τα μάτια φαίνονται φυσιολογικά και από τα ρουθούνια ρέει πράσινο υγρό. Αν τα ζώα αποβάλουν ή κατορθώσουν να γεννήσουν τότε συνέρχονται αμέσως, διαφορετικά πέφτουν σε κώμα και τελικα πεθαίνουν σε διάστημα 4-5 ημερών.
Θεραπεία: Αν η ασθένεια αναγνωριστεί κατά τα πρώτα στάδια τότε μπορεί να αντιμετωπιστεί με γλυκερόλη, γλυκόζη και ινσουλίνη.
Πρόληψη: Μπορούν να ληφθούν τα εξής μέτρα τα οποία αφορούν κατά κύριο λόγο τη διατροφή:
Ισορροπημένη διατροφή με σιτηρέσια όλο το χρόνο ώστε τα πρόβατα να μη γίνονται υπέρβαρα.
Διαχωρισμός των εγκύων προβάτων στο τελευταίο μήνα της εγκυμοσύνης για καλύτερη διατροφή και περιποίηση. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δίνεται στα πολύδυμα πρόβατα.
Στα υπέρβαρα ζώα να γίνεται δίαιτα στα έγκυα κατά τον 3ο μήνα της εγκυμοσύνης για να χάσουν βάρος.
Να χορηγείται στα ζώα, προς το τέλος της εγκυμοσύνης, καλής ποιότητας χονδροειδή ζωοτροφή η οποία να μην καταλαμβάνει μεγάλο μέρος στο στομάχι και να μην ξεπερνά την ενδεδειγμένη ποσότητα.
Η πιθανότητα προσβολής μειώνεται όταν τα ζώα ασκούνται ελαφρά βγαίνοντας για βόσκηση σε κοντινή απόσταση.
Αποπαρασιτισμός.
Καλής ποιότητας άφθονο νερό.
Οι ταΐστρες να παρέχουν πρόσβαση σε όλα τα πρόβατα έτσι ώστε να παίρνουν όσο το δυνατόν την ίδια ποσότητα τροφής.
Σύνοψη: Η βαθμολογία σωματικής κατάστασης (Body Condition Score – BCS) είναι μια απλή μέθοδος ψηλάφησης που δείχνει πόσο μυ και λίπος διαθέτει ένα πρόβατο. Η κλίμακα 1–5 βοηθά τον κτηνοτρόφο να εντοπίζει έγκαιρα τα πολύ αδύνατα ή υπερβολικά παχιά ζώα, να χωρίζει τις προβατίνες σε ομάδες διατροφής και να ελέγχει αν το σιτηρέσιο καλύπτει τις ανάγκες τους. Δεν αντικαθιστά τη ζύγιση, την κτηνιατρική εξέταση ή την ανάλυση ζωοτροφών· λειτουργεί ως πρακτικό εργαλείο τακτικής παρακολούθησης.
Τι είναι η βαθμολογία σωματικής κατάστασης
Το ζων βάρος δεν αποκαλύπτει από μόνο του την πραγματική θρεπτική κατάσταση ενός προβάτου. Δύο προβατίνες μπορεί να έχουν παρόμοιο βάρος αλλά διαφορετικό σκελετό, μυϊκή ανάπτυξη, εγκυμοσύνη, ποσότητα μαλλιού ή περιεχόμενο πεπτικού συστήματος. Το BCS συμπληρώνει αυτή την εικόνα, επειδή αξιολογεί άμεσα την κάλυψη μυός και λίπους στην οσφυϊκή χώρα.
Η αξιολόγηση γίνεται με τα χέρια και όχι μόνο με το μάτι. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό στα πρόβατα, επειδή το μαλλί μπορεί να κρύψει μεγάλη απώλεια ή περίσσεια σωματικού λίπους. Η καθιερωμένη κλίμακα είναι από 1 έως 5, ενώ μπορούν να χρησιμοποιηθούν και ενδιάμεσες τιμές, όπως 2,5 ή 3,5.
Η ψηλάφηση γίνεται πίσω από το τελευταίο πλευρό, πάνω στην οσφυϊκή μοίρα. Ελέγχουμε τη σπονδυλική απόφυση, τις εγκάρσιες αποφύσεις και το πάχος των μυών και του λίπους.
Πώς γίνεται σωστά η ψηλάφηση
Συγκρατήστε ήρεμα το ζώο. Η αξιολόγηση είναι ευκολότερη σε διάδρομο χειρισμού ή σε μικρή ομάδα, χωρίς πίεση και βιασύνη.
Τοποθετήστε το χέρι πίσω από το τελευταίο πλευρό. Βρείτε την οσφυϊκή περιοχή, πριν από τη λεκάνη.
Ψηλαφήστε τη σπονδυλική απόφυση. Ελέγξτε αν είναι κοφτερή και έντονη ή ομαλή και καλυμμένη.
Πιέστε τα δάχτυλα προς τις εγκάρσιες αποφύσεις. Εκτιμήστε πόσο εύκολα γίνονται αισθητές οι άκρες τους.
Εκτιμήστε τον οσφυϊκό μυ και το λίπος. Ο μυς μπορεί να είναι ρηχός ή γεμάτος και η λιπώδης κάλυψη από ανύπαρκτη έως πολύ παχιά.
Καταγράψτε τη βαθμολογία. Χρησιμοποιείτε σταθερά την ίδια κλίμακα και, όπου είναι δυνατό, τον ίδιο εκπαιδευμένο αξιολογητή.
Για αξιόπιστη εικόνα του κοπαδιού δεν αρκούν δύο ή τρία ζώα. Ελέγξτε αντιπροσωπευτικό αριθμό προβατίνων από κάθε ομάδα ηλικίας και παραγωγικού σταδίου. Αν η διακύμανση είναι μεγάλη, είναι προτιμότερο να βαθμολογηθεί ολόκληρη η ομάδα και να χωριστεί ανάλογα.
Η κλίμακα BCS από 1 έως 5
BCS
Τι αισθανόμαστε στην οσφύ
Πρακτική ερμηνεία
1
Οι οστικές αποφύσεις είναι πολύ κοφτερές. Ο μυς είναι πολύ ρηχός και το λίπος ουσιαστικά απουσιάζει.
Εξαιρετικά αδύνατο ζώο. Χρειάζεται άμεση διερεύνηση αιτίας και σχέδιο αποκατάστασης.
2
Η σπονδυλική στήλη και οι εγκάρσιες αποφύσεις γίνονται εύκολα αισθητές, αλλά είναι λιγότερο αιχμηρές. Υπάρχει μικρή μυϊκή και λιπώδης κάλυψη.
Λεπτό ζώο. Μπορεί να χρειάζεται προνομιακή διατροφή, ανάλογα με το παραγωγικό στάδιο.
3
Οι αποφύσεις είναι ομαλές και γίνονται αισθητές με ήπια πίεση. Ο οσφυϊκός μυς είναι γεμάτος και καλύπτεται από μέτριο λίπος.
Μέτρια έως καλή κατάσταση για πολλές φάσεις του παραγωγικού κύκλου.
4
Οι οστικές αποφύσεις εντοπίζονται δύσκολα. Υπάρχει παχύ στρώμα λίπους πάνω από γεμάτο μυ.
Παχύ ζώο. Χρειάζεται προσοχή ώστε να μην συνεχιστεί άσκοπη αύξηση της κατάστασης.
5
Οι αποφύσεις δεν ψηλαφώνται εύκολα και η οσφύ καλύπτεται από πολύ παχύ λίπος.
Υπερβολικά παχύ ζώο. Αυξάνονται οι κίνδυνοι μεταβολικών και αναπαραγωγικών προβλημάτων.
BCS 1 – εξαιρετικά αδύνατο
Στο BCS 1 οι οστικές αποφύσεις είναι έντονες και ο μυς πολύ ρηχός.
BCS 2 – λεπτό
Στο BCS 2 υπάρχει μικρή κάλυψη, αλλά οι αποφύσεις ψηλαφώνται εύκολα.
BCS 3 – μέτρια έως καλή κατάσταση
Στο BCS 3 ο μυς είναι γεμάτος και οι αποφύσεις γίνονται αισθητές με ήπια πίεση.
BCS 4 – παχύ
Στο BCS 4 οι αποφύσεις καλύπτονται από παχύ στρώμα μυός και λίπους.
BCS 5 – υπερβολικά παχύ
Στο BCS 5 οι αποφύσεις εντοπίζονται πολύ δύσκολα κάτω από τη μεγάλη λιπώδη κάλυψη.
Πότε πρέπει να γίνεται ο έλεγχος
Η βαθμολογία αποκτά αξία όταν επαναλαμβάνεται σε συγκεκριμένα σημεία του παραγωγικού κύκλου και οδηγεί σε απόφαση. Ένας πρακτικός προγραμματισμός περιλαμβάνει:
Στον απογαλακτισμό: για να φανεί πόση κατάσταση έχασε η προβατίνα στη γαλουχία και πόσο χρόνο έχει για να ανακάμψει.
Έξι έως οκτώ εβδομάδες πριν από το ζευγάρωμα: ώστε να εντοπιστούν έγκαιρα οι λεπτές προβατίνες και να οργανωθεί το flushing, όπου πραγματικά χρειάζεται.
Στην έναρξη του ζευγαρώματος: για να αξιολογηθεί αν οι ομάδες βρίσκονται στον επιθυμητό στόχο.
Στα μέσα της κύησης: για να αποτραπεί αδικαιολόγητη απώλεια κατάστασης και να διορθωθεί έγκαιρα η διατροφή.
Τέσσερις έως έξι εβδομάδες πριν από τον τοκετό: όταν οι ανάγκες αυξάνονται γρήγορα, ιδιαίτερα στις πολύδυμες κυήσεις.
Στον τοκετό και κατά τη γαλουχία: για να αξιολογείται η επάρκεια της διαχείρισης και η ανάγκη ομαδοποίησης.
Ποιος είναι ο σωστός στόχος;
Δεν υπάρχει ένας αριθμός που να είναι ιδανικός για κάθε φυλή, κάθε σύστημα και κάθε στάδιο. Ως γενικό πρακτικό πλαίσιο, πολλές οδηγίες τοποθετούν τις προβατίνες περίπου στο BCS 3–3,5 κατά το ζευγάρωμα και τον τοκετό. Η Teagasc αναφέρει για πεδινά κοπάδια μέσο στόχο 3,5 στο ζευγάρωμα, με καμία προβατίνα κάτω από 3, ενώ για ορεινά κοπάδια οι στόχοι είναι περίπου μισή μονάδα χαμηλότεροι. Η Penn State Extension προτείνει μέσο BCS 3–3,5 στον τοκετό.
Οι αριθμοί αυτοί είναι σημεία αναφοράς και όχι αυτόματη συνταγή για κάθε ελληνική μονάδα. Η φυλή, η πολυδυμία, η γαλακτοπαραγωγή, η ποιότητα των χονδροειδών ζωοτροφών, η εποχή και ο τρόπος σταβλισμού αλλάζουν τον επιθυμητό στόχο. Το σημαντικότερο είναι να μην υπάρχουν πολλές προβατίνες κάτω από τον στόχο και να αποφεύγονται μεγάλες απώλειες κατάστασης από το ζευγάρωμα έως τον τοκετό.
Τι κάνουμε όταν η βαθμολογία είναι χαμηλή
Η σωστή αντίδραση δεν είναι απλώς «δίνουμε περισσότερο καλαμπόκι». Πρώτα πρέπει να βρεθεί γιατί το ζώο είναι λεπτό. Ελέγξτε την ποσότητα και την ποιότητα του σιτηρεσίου, αλλά και τη χωλότητα, τα δόντια, τα εσωτερικά παράσιτα, χρόνιες ασθένειες, τον ανταγωνισμό στην ταΐστρα και το ιστορικό γαλουχίας.
Οι λεπτές προβατίνες πρέπει να χωρίζονται ώστε να έχουν πραγματική πρόσβαση σε καλύτερη τροφή. Κάθε αλλαγή συμπυκνωμένων ζωοτροφών γίνεται σταδιακά για να μειωθεί ο κίνδυνος πεπτικών διαταραχών και οξέωσης. Η ανταπόκριση δεν είναι άμεση: σημαντική μεταβολή του BCS μπορεί να απαιτήσει αρκετές εβδομάδες, γι’ αυτό ο έλεγχος πρέπει να γίνεται αρκετά πριν από το κρίσιμο στάδιο.
Τι κάνουμε όταν η βαθμολογία είναι υψηλή
Οι υπερβολικά παχιές προβατίνες δεν πρέπει να αδυνατίζουν απότομα, ιδιαίτερα στην κύηση. Εξετάστε αν το σιτηρέσιο υπερκαλύπτει συστηματικά τις ανάγκες, αν η ομάδα περιλαμβάνει ζώα διαφορετικής παραγωγικότητας ή αν ορισμένες προβατίνες αποθηκεύουν ενέργεια αντί να τη μετατρέπουν σε γάλα και ανάπτυξη αρνιών.
Η διόρθωση γίνεται με ασφαλή αναπροσαρμογή της διατροφής και ομαδοποίηση, σε συνεργασία με κτηνίατρο ή διατροφολόγο. Πολύ λεπτές αλλά και πολύ παχιές προβατίνες μπορεί να αντιμετωπίσουν αυξημένο κίνδυνο μεταβολικών προβλημάτων στην όψιμη κύηση.
Checklist εφαρμογής στο κοπάδι
Ορίστε έξι σταθερές ημερομηνίες αξιολόγησης μέσα στον παραγωγικό κύκλο.
Ψηλαφείτε πάντα την ίδια οσφυϊκή περιοχή και με την ίδια τεχνική.
Καταγράφετε ατομικό BCS ή τουλάχιστον ποσοστά ζώων ανά κατηγορία.
Χωρίζετε τις λεπτές προβατίνες πριν χαθεί ο διαθέσιμος χρόνος αποκατάστασης.
Ελέγχετε δόντια, πόδια, παράσιτα και χρόνια προβλήματα όταν ένα ζώο δεν βελτιώνεται.
Συνδυάζετε BCS με ζύγιση, ανάλυση ζωοτροφών και στοιχεία παραγωγής.
Κάνετε τις αλλαγές σιτηρεσίου σταδιακά.
Επαναλαμβάνετε τη βαθμολόγηση για να επιβεβαιώσετε ότι η παρέμβαση λειτουργεί.
Συχνές ερωτήσεις
Μπορώ να βαθμολογήσω το πρόβατο μόνο κοιτάζοντάς το;
Όχι με αξιοπιστία. Το μαλλί παραμορφώνει την εικόνα του σώματος. Η σωστή εκτίμηση απαιτεί ψηλάφηση της οσφυϊκής περιοχής.
Το BCS αντικαθιστά τη ζύγιση;
Όχι. Η ζύγιση δείχνει μεταβολές βάρους, ενώ το BCS εκτιμά τη μυϊκή και λιπώδη κάλυψη. Τα δύο εργαλεία μαζί δίνουν πληρέστερη εικόνα.
Πόσο γρήγορα αλλάζει η βαθμολογία;
Η ουσιαστική αλλαγή συνήθως απαιτεί εβδομάδες. Η Penn State Extension αναφέρει ότι μπορεί να χρειαστούν τέσσερις έως έξι εβδομάδες για να παρατηρηθεί σημαντική μεταβολή. Γι’ αυτό ο έλεγχος λίγο πριν από το ζευγάρωμα ή τον τοκετό είναι συχνά πολύ αργά για μεγάλη διόρθωση.
Πρέπει όλες οι προβατίνες να έχουν ακριβώς το ίδιο BCS;
Όχι. Μικρές διαφορές είναι αναμενόμενες. Στόχος είναι η πλειονότητα να βρίσκεται στο κατάλληλο εύρος και να εντοπίζονται τα ζώα που αποκλίνουν ώστε να διερευνηθεί η αιτία.
Τι σημαίνει αν μια προβατίνα παραμένει λεπτή παρά την καλύτερη διατροφή;
Χρειάζεται έλεγχο για ανταγωνισμό στην ταΐστρα, κακή οδοντοφυΐα, χωλότητα, παράσιτα, χρόνια νόσο ή ιδιαίτερα υψηλές απαιτήσεις. Η επίμονη απώλεια κατάστασης είναι λόγος κτηνιατρικής αξιολόγησης.
Συμπέρασμα
Η βαθμολογία σωματικής κατάστασης είναι ένα από τα πιο φθηνά και χρήσιμα εργαλεία διαχείρισης ενός κοπαδιού. Αποδίδει όμως μόνο όταν εφαρμόζεται με σταθερή τεχνική, καταγράφεται και συνδέεται με πραγματικές αποφάσεις: ομαδοποίηση, έλεγχο υγείας, προσαρμογή σιτηρεσίου και επανέλεγχο.
Μην περιμένετε να φανούν τα αδύνατα ζώα κάτω από το μαλλί. Η έγκαιρη ψηλάφηση, αρκετές εβδομάδες πριν από το ζευγάρωμα και τον τοκετό, δίνει χρόνο για ασφαλή διόρθωση και καλύτερη οργάνωση της διατροφής.
Κτηνιατρική σημείωση: Το BCS είναι εργαλείο παρακολούθησης και όχι διάγνωση. Απότομη ή επίμονη απώλεια κατάστασης, αδυναμία, ανορεξία ή προβλήματα στην κύηση απαιτούν εξέταση από κτηνίατρο.
OVAX M.G.S., αδρανοποιημένο εμβόλιο για την ενεργητική ανοσοποίηση των προβάτων έναντι γαγγραινώδους μαστίτιδας από Staphylococcus aureus.
🩺 Με μια ματιά
Τύπος
Αδρανοποιημένο βακτηριακό εμβόλιο
Αντιγόνα
Αδρανοποιημένη καλλιέργεια S. aureus και α/β σταφυλοκοκκικές ανατοξίνες
Μορφή
Ενέσιμο εναιώρημα
Χορήγηση
Υποδόρια
Είδος ζώου
Πρόβατα
Κατάσταση στην Ελλάδα
Ενεργή άδεια κυκλοφορίας
Η γαγγραινώδης μαστίτιδα είναι μία από τις πιο επιθετικές παθήσεις του μαστού: μπορεί να εξελιχθεί γρήγορα, να προκαλέσει βαριά γενική νόσηση και να οδηγήσει σε απώλεια του μαστού ή ακόμη και του ζώου. Το OVAX M.G.S. έχει θέση στην πρόληψη όταν ο κτηνίατρος εντάξει τον εμβολιασμό σε ένα συνολικό σχέδιο ελέγχου της μαστίτιδας.
Τι προσφέρει — και τι δεν προσφέρει
Το εμβόλιο προορίζεται για ενεργητική ανοσοποίηση έναντι της γαγγραινώδους μαστίτιδας που οφείλεται σε Staphylococcus aureus. Δεν θεραπεύει ήδη άρρωστο ζώο και δεν προλαμβάνει κάθε μορφή μαστίτιδας, επειδή οι λοιμώξεις του μαστού μπορεί να οφείλονται σε διαφορετικά βακτήρια ή παράγοντες.
Η αξία του αυξάνεται όταν συνδυάζεται με υγιεινή άμελξης, σωστή συντήρηση του αρμεκτικού εξοπλισμού, καθαρό περιβάλλον, έγκαιρο εντοπισμό κρουσμάτων και εργαστηριακή διερεύνηση του προβλήματος.
💡 Τι πρέπει να γνωρίζει ο προβατοτρόφος
Το εμβόλιο είναι εργαλείο πρόληψης και όχι θεραπεία κλινικής μαστίτιδας.
Εμβολιάζονται μόνο ζώα σε καλή κατάσταση υγείας.
Ο χρονισμός πριν από τους τοκετούς και η αναμνηστική χορήγηση πρέπει να οργανώνονται με τον κτηνίατρο.
Μπορεί να παρατηρηθεί παροδική αντίδραση ή μικρή πτώση γαλακτοπαραγωγής μετά τον εμβολιασμό.
Ο εμβολιασμός δεν αντικαθιστά καλλιέργεια γάλακτος και έλεγχο της άμελξης όταν υπάρχουν επαναλαμβανόμενα κρούσματα.
Πρακτική οργάνωση του εμβολιασμού
Το επίσημο πρόγραμμα χρησιμοποιεί υποδόρια δόση 2 ml και βασίζεται σε αρχική χορήγηση πριν από την έναρξη των τοκετών, αναμνηστική χορήγηση λίγες εβδομάδες αργότερα και, σε εκτροφές υψηλού κινδύνου, πιθανή πρόσθετη παρέμβαση. Το ακριβές πρόγραμμα καθορίζεται από τον κτηνίατρο με βάση το ιστορικό της μονάδας και το ισχύον φύλλο οδηγιών.
Το φιαλίδιο ανακινείται πριν και κατά τη χρήση. Η ψυκτική αλυσίδα 2–8°C διατηρείται και το προϊόν δεν καταψύχεται. Χρησιμοποιούνται καθαρές βελόνες και τηρούνται οι κανόνες ασηψίας.
⚠ Προσοχή
Ζώο με θερμό, επώδυνο ή αλλαγμένο χρώμα μαστό, πυρετό, κατάπτωση ή αλλοιωμένο γάλα χρειάζεται άμεση κτηνιατρική εξέταση. Ο εμβολιασμός δεν αποτελεί επείγουσα θεραπεία όταν έχει ήδη εκδηλωθεί νόσος.
Χρόνοι αναμονής
Παραγόμενο τρόφιμο
Χρόνος
Κρέας και εδώδιμοι ιστοί
0 ημέρες
Γάλα
0 ημέρες
Οι χρόνοι αφορούν το OVAX M.G.S. σύμφωνα με την ισχύουσα επίσημη πληροφορία του προϊόντος.
✔ Checklist
☐ Υπάρχει κτηνιατρικό πρόγραμμα ελέγχου μαστίτιδας.
☐ Τα ζώα είναι υγιή κατά τον εμβολιασμό.
☐ Ελέγχθηκαν παρτίδα, λήξη και ψυκτική αλυσίδα.
☐ Χρησιμοποιούνται καθαρές βελόνες και σωστή υποδόρια τεχνική.
☐ Καταγράφηκαν η ημερομηνία και η επόμενη αναμνηστική χορήγηση.
☐ Παρακολουθούνται ο μαστός και η γαλακτοπαραγωγή μετά τον εμβολιασμό.
Κτηνιατρική αποποίηση: Το άρθρο παρέχει γενική ενημέρωση και δεν υποκαθιστά διάγνωση, θεραπεία κλινικής μαστίτιδας ή εξατομικευμένο πρόγραμμα εμβολιασμού.
Όταν εμφανίζονται αποβολές σε ένα κοπάδι, το ζητούμενο δεν είναι απλώς «ένα εμβόλιο». Χρειάζεται διάγνωση της αιτίας, σχέδιο πρόληψης και αυστηρή βιοασφάλεια. Το ENZOVAX είναι ένα ζωντανό εμβόλιο για την ενζωοτική αποβολή των προβάτων· δεν θεραπεύει ζώα που έχουν ήδη νοσήσει και δεν καλύπτει τις άλλες αιτίες αποβολών.
ENZOVAX: λυοφιλοποιημένο ζωντανό εμβόλιο με τον αντίστοιχο διαλύτη. Η εμφάνιση της συσκευασίας μπορεί να διαφέρει.
🩺 Με μια ματιά
Δραστικό συστατικό
Ζωντανό εξασθενημένο στέλεχος ts 1B της Chlamydia abortus
Κατηγορία
Κτηνιατρικό ανοσολογικό προϊόν – ζωντανό εμβόλιο
Μορφή
Κόνις και διαλύτης για ενέσιμο εναιώρημα
Είδη ζώων
Αμνάδες και προβατίνες αναπαραγωγής
Χορήγηση
Ενδομυϊκή ή υποδόρια, αποκλειστικά βάσει κτηνιατρικού σχεδιασμού
Κατάσταση στην Ελλάδα
Εγκεκριμένο και διαθέσιμο (έλεγχος 30/7/2026)
Τι είναι και ποιο πρόβλημα αφορά
Το ENZOVAX χρησιμοποιείται για την ενεργητική ανοσοποίηση ευπαθών θηλυκών προβάτων, με στόχο τη μείωση των αποβολών και των θνησιγενών αμνών που συνδέονται με την Chlamydia abortus. Η νόσος είναι γνωστή ως ενζωοτική αποβολή και μπορεί να προκαλέσει σοβαρές αναπαραγωγικές και οικονομικές απώλειες.
Η παρουσία αποβολών, όμως, δεν αποδεικνύει από μόνη της χλαμυδίωση. Τοξοπλάσμωση, καμπυλοβακτηρίωση, πυρετός Q, λιστερίωση, διατροφικοί ή άλλοι παράγοντες μπορεί να δώσουν παρόμοια εικόνα. Γι’ αυτό η εργαστηριακή διερεύνηση προηγείται ενός σωστού προγράμματος ελέγχου.
Πότε εντάσσεται στο πρόγραμμα του κοπαδιού
Το εμβόλιο έχει προληπτικό ρόλο και προορίζεται για υγιή, μη έγκυα ζώα αναπαραγωγής. Ο χρόνος εφαρμογής σε σχέση με την οχεία και η επιλογή των ζώων πρέπει να καθορίζονται από τον κτηνίατρο, σύμφωνα με το επίσημο φύλλο οδηγιών και την επιδημιολογική εικόνα της εκτροφής.
Δεν χορηγείται σε έγκυα ζώα. Επειδή πρόκειται για ζωντανό εμβόλιο, απαιτούνται σωστή ψυκτική αλυσίδα, προσεκτική ανασύσταση και τήρηση του επιτρεπόμενου χρόνου χρήσης μετά την ανασύσταση.
💡 Τι πρέπει να γνωρίζει ο προβατοτρόφος
Το ENZOVAX αφορά μία συγκεκριμένη λοιμώδη αιτία αποβολών· δεν είναι «γενικό εμβόλιο αποβολών».
Ο εμβολιασμός είναι πρόληψη και δεν υποκαθιστά τη διάγνωση, την απομόνωση των ζώων που απέβαλαν και την ασφαλή διαχείριση πλακούντων και στρωμνής.
Τα ζώα που εμβολιάζονται πρέπει να είναι υγιή και μη έγκυα, σύμφωνα με την εκτίμηση του κτηνιάτρου.
Η σωστή συντήρηση και ο χειρισμός του ζωντανού εμβολίου επηρεάζουν άμεσα την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητά του.
Ο χρόνος αναμονής πρέπει να καταγράφεται στο μητρώο φαρμακευτικής αγωγής της εκμετάλλευσης.
⚠ Προσοχή: σοβαρός κίνδυνος για τον άνθρωπο
Το προϊόν δεν πρέπει να το χειρίζονται έγκυες γυναίκες ή γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας. Το ζωντανό εμβολιακό στέλεχος μπορεί να προκαλέσει αποβολή.
Η Chlamydia abortus είναι επίσης ζωονοσογόνος. Έγκυες γυναίκες δεν πρέπει να έρχονται σε επαφή με ζώα που απέβαλαν, πλακούντες, έμβρυα ή μολυσμένη στρωμνή. Για τον εμβολιασμό απαιτούνται τα προβλεπόμενα μέσα ατομικής προστασίας και άμεση ιατρική συμβουλή σε περίπτωση αυτοένεσης ή έκθεσης.
Χρόνοι αναμονής
Ζώο
Προϊόν
Χρόνος αναμονής
Προβατίνα
Κρέας και εδώδιμοι ιστοί
7 ημέρες
Προβατίνα
Γάλα
Δεν αναγράφεται αριθμητικός χρόνος αναμονής για το γάλα στην τρέχουσα επίσημη ευρωπαϊκή καταχώριση. Ελέγχεται πάντοτε η συσκευασία/το φύλλο οδηγιών που συνοδεύει το προϊόν.
Βασικές προφυλάξεις
Να χρησιμοποιείται μόνο μετά από κτηνιατρική αξιολόγηση και στο πλαίσιο ολοκληρωμένου προγράμματος πρόληψης.
Να μην εμβολιάζονται έγκυα, ασθενή ή καταπονημένα ζώα.
Να λαμβάνεται υπόψη τυχόν πρόσφατη αντιβιοτική αγωγή, ιδιαίτερα με τετρακυκλίνες, όπως ορίζει το φύλλο οδηγιών.
Να διατηρείται και να μεταφέρεται στην προβλεπόμενη θερμοκρασία, προστατευμένο από το φως και χωρίς κατάψυξη.
Ο ανασυσταμένος περιέκτης και τα υλικά εφαρμογής να διαχειρίζονται με ασφάλεια ως βιολογικό κτηνιατρικό υλικό.
✔ Checklist πριν από τη χρήση
☐ Έχει διερευνηθεί η αιτία των αποβολών από κτηνίατρο;
☐ Τα ζώα που επιλέχθηκαν είναι υγιή και μη έγκυα;
☐ Έχει ελεγχθεί η ημερομηνία λήξης και η ψυκτική αλυσίδα;
☐ Δεν συμμετέχει στον χειρισμό έγκυος ή γυναίκα αναπαραγωγικής ηλικίας;
☐ Υπάρχουν γάντια, κατάλληλος εξοπλισμός και ασφαλές δοχείο απόρριψης;
☐ Θα καταγραφούν παρτίδα, ημερομηνία και χρόνος αναμονής στο μητρώο;
Ταυτότητα προϊόντος
Κάτοχος άδειας στην Ελλάδα
Intervet Hellas M.A.E.
Αριθμός έγκρισης
123863/23-10-2025/K-0093901
Συσκευασίες στην επίσημη καταχώριση
10, 20 και 50 δόσεις (ενδέχεται να μην κυκλοφορούν όλες)
Κτηνιατρική αποποίηση: Το άρθρο είναι ενημερωτικό και δεν αντικαθιστά την κλινική εξέταση, τη διάγνωση, τη συνταγογράφηση ή το επίσημο φύλλο οδηγιών. Η επιλογή, ο χρόνος και η εφαρμογή του εμβολιασμού ανήκουν στον υπεύθυνο κτηνίατρο.
Το VALANEQ δεν είναι μια ένεση που γίνεται σε όλο το κοπάδι «επειδή ήρθε η εποχή». Είναι αντιπαρασιτικό ιβερμεκτίνης. Για να παραμείνει αποτελεσματικό, η χρήση του πρέπει να βασίζεται στη διάγνωση, στο βάρος των ζώων και σε σχέδιο ελέγχου της ανθεκτικότητας των παρασίτων.
VALANEQ 1% ενέσιμο διάλυμα. Η εμφάνιση της σημερινής συσκευασίας μπορεί να διαφέρει.
🩺 Με μια ματιά
Δραστική ουσία
Ιβερμεκτίνη 10 mg/ml (1%)
Κατηγορία
Μακροκυκλική λακτόνη – αντιπαρασιτικό
Μορφή
Ενέσιμο διάλυμα
Είδη ζώων
Βοοειδή, πρόβατα και χοίροι
Χορήγηση
Υποδόρια, μόνο σύμφωνα με κτηνιατρική συνταγή
Κατάσταση στην Ελλάδα
Εγκεκριμένο και διαθέσιμο (έλεγχος 30/7/2026)
Τι είναι και πότε χρησιμοποιείται
Το VALANEQ 1% δρα σε συγκεκριμένα ενδοπαράσιτα και εξωπαράσιτα που είναι ευαίσθητα στην ιβερμεκτίνη. Το αν είναι η σωστή επιλογή εξαρτάται από το παράσιτο, το στάδιο της προσβολής, το ιστορικό προηγούμενων αγωγών και την πιθανή ανθεκτικότητα στη μονάδα.
Η διάρροια, η απώλεια βάρους, η αναιμία ή ο κνησμός δεν αρκούν για επιλογή φαρμάκου. Κοπρολογικές εξετάσεις, κλινική εικόνα και έλεγχος αποτελεσματικότητας μετά την αγωγή βοηθούν τον κτηνίατρο να αποφύγει άσκοπες θεραπείες.
💡 Τι πρέπει να γνωρίζει ο προβατοτρόφος
Η ιβερμεκτίνη δεν καλύπτει όλα τα παράσιτα και δεν είναι αποτελεσματική όταν έχει αναπτυχθεί ανθεκτικότητα.
Η υποδοσολογία, συχνά από λανθασμένη εκτίμηση βάρους, ευνοεί την ανθεκτικότητα.
Η επαναλαμβανόμενη θεραπεία ολόκληρου του κοπαδιού χωρίς διάγνωση μειώνει τη διάρκεια ζωής του φαρμάκου.
Το ενέσιμο VALANEQ και το πόσιμο VALANEQ δεν έχουν τον ίδιο χρόνο αναμονής.
Το ενέσιμο προϊόν δεν επιτρέπεται σε προβατίνες που παράγουν γάλα για ανθρώπινη κατανάλωση.
⚠ Προσοχή στο γάλα
Δεν χρησιμοποιείται σε θηλάζουσες γαλακτοπαραγωγές προβατίνες ούτε σε μη θηλάζουσες γαλακτοπαραγωγές προβατίνες κατά τις 60 ημέρες πριν από τον τοκετό. Η απαγόρευση δεν μετατρέπεται σε «χρόνο απόρριψης γάλακτος» μετά από αυθαίρετη χορήγηση.
Χρόνοι αναμονής
Μορφή
Κρέας και ιστοί προβάτων
Γάλα
VALANEQ 1% ενέσιμο
22 ημέρες
Δεν επιτρέπεται σε ζώα παραγωγής γάλακτος για ανθρώπινη κατανάλωση· όχι εντός 60 ημερών πριν τον τοκετό.
Βασικές προφυλάξεις
Να επιβεβαιώνεται το παράσιτο και να αξιολογείται η ανθεκτικότητα.
Να ζυγίζονται ή να εκτιμώνται αξιόπιστα τα ζώα και να χρησιμοποιείται κατάλληλος βαθμονομημένος εξοπλισμός.
Να μη χορηγείται ενδομυϊκά ή ενδοφλέβια.
Να προστατεύονται υδάτινα οικοσυστήματα και να απορρίπτονται σωστά υπολείμματα και περιέκτες.
✔ Checklist
☐ Επιβεβαιώθηκε ότι το VALANEQ καλύπτει το παράσιτο που υπάρχει;
☐ Ελέγχθηκαν προηγούμενες αγωγές και πιθανή ανθεκτικότητα;
☐ Επιβεβαιώθηκε ότι τα ζώα δεν παράγουν γάλα για ανθρώπινη κατανάλωση;
☐ Ελέγχθηκαν βάρος, συσκευή χορήγησης, παρτίδα και λήξη;
