Η ονοβρυχίδα (Onobrychis viciifolia), γνωστή διεθνώς ως sainfoin, είναι πολυετές κτηνοτροφικό ψυχανθές με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για πρόβατα. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για βόσκηση, σανό και ενσίρωση, είναι εύγευστη, ανθεκτική στην ξηρασία και περιέχει συμπυκνωμένες ταννίνες που επηρεάζουν τον τρόπο αξιοποίησης της πρωτεΐνης στη μεγάλη κοιλία.
Για την ελληνική πραγματικότητα έχει μεγαλύτερο ενδιαφέρον σε ξηρότερες, ασβεστούχες περιοχές και σε συστήματα όπου θέλουμε πολυετή χορτονομή χωρίς υπερβολικές εισροές. Δεν είναι όμως φυτό που αντέχει σε συνεχή και πολύ έντονη βόσκηση, γι’ αυτό χρειάζεται σωστή διαχείριση.
Η ονοβρυχίδα είναι πολυετές ψυχανθές για βόσκηση, σανό και ενσίρωση. Έχει καλή γευστικότητα, βαθύ ριζικό σύστημα, αντέχει σχετικά καλά στην ξηρασία και οι φυσικές της ταννίνες μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο τυμπανισμού και να επηρεάσουν θετικά την αξιοποίηση της πρωτεΐνης.
Τι είναι η ονοβρυχίδα;
Η ονοβρυχίδα είναι όρθιο πολυετές ψυχανθές με βαθύ πασσαλώδες ριζικό σύστημα. Μπορεί να φτάσει περίπου τα 80 εκατοστά και σχηματίζει χαρακτηριστικές ροζ ταξιανθίες.
Καλλιεργείται κυρίως:
- για βόσκηση,
- για σανό,
- για ενσίρωση,
- και σε μίγματα με αγρωστώδη ή άλλα ψυχανθή.
Είναι φυτό γνωστό σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες και έχει ιδιαίτερη ιστορία στη Γαλλία, όπου καλλιεργείται ως esparcette.
Γιατί ενδιαφέρει τα πρόβατα;
Η ονοβρυχίδα είναι πολύ εύγευστη για τα μικρά μηρυκαστικά και μπορεί να δώσει ζωοτροφή υψηλής ποιότητας όταν χρησιμοποιείται στο σωστό στάδιο ανάπτυξης.
Το Feedipedia αναφέρει ότι η βόσκηση ονοβρυχίδας έχει συνδεθεί με:
- καλύτερη αύξηση βάρους,
- καλύτερη παραγωγή μαλλιού,
- και θετικές επιδράσεις στην αναπαραγωγική απόδοση.
Η ποιότητά της μειώνεται όσο ωριμάζει το φυτό, επομένως το στάδιο κοπής ή βόσκησης είναι καθοριστικό.
Οι συμπυκνωμένες ταννίνες
Ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά της ονοβρυχίδας είναι η παρουσία συμπυκνωμένων ταννινών. Το Feedipedia αναφέρει συγκεντρώσεις περίπου 4–10% ανάλογα με το στάδιο και τις συνθήκες.
Οι ταννίνες δεσμεύονται με πρωτεΐνες και μπορούν να μειώσουν την υπερβολική αποδόμησή τους στη μεγάλη κοιλία. Έτσι μέρος της πρωτεΐνης μπορεί να φτάσει πιο κάτω στο πεπτικό σύστημα.
Παράλληλα, η παρουσία ταννινών έχει συνδεθεί με:
- μικρότερο κίνδυνο τυμπανισμού,
- χαμηλότερη παραγωγή αμμωνίας στη μεγάλη κοιλία,
- και σε ορισμένες μελέτες με πιθανή επίδραση στα γαστρεντερικά παράσιτα.
Η πιθανή αντιπαρασιτική δράση των ταννινών δεν σημαίνει ότι η ονοβρυχίδα αντικαθιστά την αποπαρασίτωση. Μπορεί να αποτελεί μέρος μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής, αλλά όχι θεραπεία.
Βόσκηση ονοβρυχίδας
Η φρέσκια ονοβρυχίδα είναι κατάλληλη για πρόβατα και γενικά είναι πολύ εύγευστη.
Δεν αντέχει όμως σε πολύ έντονη ή συνεχή βόσκηση. Για αυτό χρειάζεται περίοδος ανάπαυσης ώστε να ανακάμπτει το φυτό και να διατηρείται η φυτεία για περισσότερα χρόνια.
Μία πρακτική προσέγγιση είναι να αξιοποιείται η πρώτη μεγάλη ανοιξιάτικη ανάπτυξη για σανό ή ενσίρωση και η αναβλάστηση αργότερα για ελεγχόμενη βόσκηση.
Ονοβρυχίδα για σανό
Ο σανός ονοβρυχίδας είναι πολύ εύγευστος και μπορεί να αποτελέσει καλή πρωτεϊνούχα χονδροειδή ζωοτροφή.
Όπως και στη μηδική, η ποιότητα εξαρτάται από το στάδιο κοπής. Πρώιμη κοπή δίνει συνήθως:
- περισσότερα φύλλα,
- υψηλότερη πρωτεΐνη,
- και μεγαλύτερη πεπτικότητα.
Καθώς ωριμάζει το φυτό, αυξάνονται οι ίνες και μειώνεται η πεπτικότητα.
Ονοβρυχίδα για ενσίρωση
Η ονοβρυχίδα μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για ενσίρωση. Γαλλικές μελέτες της INRAE έχουν δείξει ότι οι συμπυκνωμένες ταννίνες μπορούν να βοηθήσουν στη διατήρηση της πρωτεΐνης κατά την ενσίρωση και να μειώσουν την αποδόμησή της στη μεγάλη κοιλία.
Όπως σε όλα τα ψυχανθή, η σωστή ξηρά ουσία, η συμπίεση και η πλήρης απομόνωση από τον αέρα είναι κρίσιμες για την ποιότητα του ενσιρώματος.
Δείτε επίσης: Ενσίρωμα για πρόβατα: ποια φυτά χρησιμοποιούνται και πώς γίνεται.
Μπορεί να καλλιεργηθεί σε ξηρικές συνθήκες;
Η ονοβρυχίδα έχει βαθύ ριζικό σύστημα και θεωρείται ανθεκτική στην ξηρασία. Το Feedipedia αναφέρει ότι μπορεί να καλλιεργηθεί σε περιοχές με ετήσια βροχόπτωση περίπου πάνω από 330 mm.
Αυτό δεν σημαίνει ότι αποδίδει χωρίς νερό. Η εγκατάσταση του φυτού χρειάζεται επαρκή υγρασία και η τελική παραγωγή εξαρτάται έντονα από την κατανομή των βροχών.
Τι εδάφη προτιμά;
Η ονοβρυχίδα προτιμά καλά στραγγιζόμενα, ασβεστούχα εδάφη και γενικά δεν ταιριάζει σε βαριά, υγρά ή πολύ όξινα εδάφη.
Έχει πλεονέκτημα σε ορισμένα ξηρά και ασβεστούχα χωράφια όπου άλλες πολυετείς χορτονομές δυσκολεύονται.
Μίγματα με άλλα φυτά
Μπορεί να καλλιεργηθεί μόνη της ή σε μίγματα με:
- φεστούκα,
- φλέως,
- άλλα αγρωστώδη,
- μηδική,
- ή λευκό τριφύλλι.
Τα μίγματα μπορούν να βελτιώσουν τη συνολική παραγωγή χορτομάζας και να δώσουν πιο σταθερή σύνθεση στη ζωοτροφή.
Ονοβρυχίδα ή μηδική;
| Χαρακτηριστικό | Ονοβρυχίδα | Μηδική |
|---|---|---|
| Διάρκεια | Πολυετής | Πολυετής |
| Βόσκηση | Ναι, αλλά όχι συνεχής | Ναι, με προσοχή |
| Κίνδυνος τυμπανισμού | Χαμηλότερος λόγω ταννινών | Υψηλότερος σε νεαρή χλωρή βλάστηση |
| Ξηρασία | Καλή αντοχή | Καλή, ανάλογα με έδαφος και ποικιλία |
| Ταννίνες | Ναι | Πολύ χαμηλές |
Έχει νόημα για την Ελλάδα;
Ναι, κυρίως ως ειδική επιλογή και όχι ως γενική καλλιέργεια για κάθε εκμετάλλευση.
Έχει μεγαλύτερο ενδιαφέρον όπου υπάρχουν:
- ξηρά ή ασβεστούχα εδάφη,
- ανάγκη για πολυετή χορτονομή,
- σύστημα βόσκησης που επιτρέπει περιόδους ανάπαυσης,
- και στόχος παραγωγής περισσότερης πρωτεΐνης μέσα στην εκμετάλλευση.
Πριν εγκατασταθεί μεγάλη έκταση, είναι σωστό να δοκιμάζεται αρχικά σε μικρότερο αγροτεμάχιο και να αξιολογείται η προσαρμογή της στις τοπικές συνθήκες.
Τι πρέπει να προσέξει ο παραγωγός
- να επιλέξει κατάλληλο σπόρο και ποικιλία,
- να γνωρίζει ότι δεν αντέχει συνεχή υπερβόσκηση,
- να συγκομίζει πριν υποβαθμιστεί έντονα η ποιότητα,
- να ελέγχει την ξηρά ουσία και την πραγματική θρεπτική αξία,
- και να μην αντιμετωπίζει τις ταννίνες ως φάρμακο.
Για σημαντική χρήση στο σιτηρέσιο είναι χρήσιμη η ανάλυση ζωοτροφής.
Πού εντάσσεται στο δίκτυο ζωοτροφών
Η ονοβρυχίδα ανήκει στα κτηνοτροφικά ψυχανθή του οδηγού: Κτηνοτροφικά φυτά για πρόβατα.
Συνδέεται επίσης άμεσα με:
- Λειμώνες και βοσκότοποι,
- Ενσίρωμα για πρόβατα,
- Ανάλυση ζωοτροφών,
- και τον κεντρικό οδηγό Τι τρώνε τα πρόβατα.
Συμπέρασμα
Η ονοβρυχίδα είναι ένα από τα πιο ενδιαφέροντα πολυετή ψυχανθή για ξηρότερες ευρωπαϊκές και μεσογειακές συνθήκες. Είναι εύγευστη, μπορεί να δώσει σανό, ενσίρωμα και βόσκηση και οι φυσικές της ταννίνες την διαφοροποιούν από άλλα ψυχανθή.
Η αξία της όμως εξαρτάται από σωστή εγκατάσταση και κυρίως από σωστή διαχείριση της βόσκησης. Δεν πρέπει να υπερβόσκεται συνεχώς και η ποιότητά της πέφτει όσο προχωρά η ωρίμανση.
0 σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου