Τα τριφύλλια είναι από τα σημαντικότερα κτηνοτροφικά ψυχανθή για πρόβατα και μπορούν να χρησιμοποιηθούν για βόσκηση, σανό, χλωρή νομή ή ενσίρωση. Δεν είναι όμως όλα ίδια. Το λευκό τριφύλλι, το ερυθρό τριφύλλι, το αλεξανδρινό και το υπόγειο τριφύλλι έχουν διαφορετική διάρκεια, διαφορετική συμπεριφορά στη βόσκηση και διαφορετική προσαρμογή σε κλίμα και έδαφος.
Για αυτό δεν έχει νόημα να μιλάμε γενικά για «τριφύλλι» χωρίς να ξέρουμε ποιο είδος εννοούμε. Η σωστή επιλογή εξαρτάται από το αν θέλουμε μόνιμο λειμώνα, χειμερινή καλλιέργεια, σανό, βόσκηση ή μίγμα με αγρωστώδη.
Το λευκό τριφύλλι είναι εξαιρετικό για βόσκηση και μίγματα με αγρωστώδη. Το ερυθρό τριφύλλι είναι πολύ καλό για χορτονομή, σανό και ενσίρωση. Το αλεξανδρινό είναι ετήσιο και ταιριάζει περισσότερο σε ήπιες μεσογειακές συνθήκες. Το υπόγειο τριφύλλι έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για ξηρικούς μεσογειακούς λειμώνες.
Γιατί τα τριφύλλια ενδιαφέρουν τα πρόβατα
Τα τριφύλλια έχουν υψηλή γευστικότητα και συνήθως περισσότερη πρωτεΐνη από τα περισσότερα αγρωστώδη. Παράλληλα, ως ψυχανθή, δεσμεύουν ατμοσφαιρικό άζωτο και μπορούν να μειώσουν τις ανάγκες αζωτούχου λίπανσης όταν συμμετέχουν σε λειμώνες.
Η μεγαλύτερη αξία τους είναι ότι μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά την ποιότητα ενός λειμώνα όταν συνδυάζονται με αγρωστώδη όπως λόλιο, φεστούκα ή δακτυλίδα.
1. Λευκό τριφύλλι – Trifolium repens
Το λευκό τριφύλλι είναι ένα από τα καλύτερα ψυχανθή για βόσκηση. Έχει έρπουσα ανάπτυξη με στόλωνες και μπορεί να ανανεώνεται συνεχώς όταν η διαχείριση του λειμώνα είναι σωστή.
Το Feedipedia το χαρακτηρίζει εξαιρετική ζωοτροφή για μηρυκαστικά και αναφέρει χρήση για:
- βόσκηση,
- κοπή και χλωρή νομή,
- ενσίρωση,
- και σανό.
Η πεπτικότητά του είναι συνήθως υψηλή, συχνά γύρω στο 80% για οργανική ή ξηρά ουσία, αν και μεταβάλλεται με το στάδιο ανάπτυξης.
Σε πρόβατα, μίγματα λευκού τριφυλλιού με αγρωστώδη έχουν συνδεθεί με καλύτερη ημερήσια αύξηση βάρους σε σχέση με καθαρά αγρωστώδη.
Πού ταιριάζει περισσότερο
- σε μόνιμους ή πολυετείς λειμώνες,
- σε συστήματα συχνής βόσκησης,
- σε μίγματα με λόλιο ή φεστούκα,
- και όπου υπάρχει επαρκής υγρασία.
Δεν είναι η καλύτερη επιλογή για πολύ ξηρικές περιοχές χωρίς επαρκή υγρασία.
2. Ερυθρό τριφύλλι – Trifolium pratense
Το ερυθρό τριφύλλι είναι βραχύβιο πολυετές ψυχανθές, συνήθως 2–4 ετών. Έχει όρθια ανάπτυξη και χρησιμοποιείται κυρίως για χορτονομή, σανό και ενσίρωση.
Σύμφωνα με το Feedipedia, το φρέσκο ερυθρό τριφύλλι έχει κατά μέσο όρο περίπου 19,7% ακατέργαστη πρωτεΐνη επί ξηράς ουσίας, ενώ οι τιμές μειώνονται με την ωρίμανση. Ο σανός έχει μέσο όρο περίπου 18,3% και το ενσίρωμα περίπου 18,9% πρωτεΐνη επί ξηράς ουσίας.
Σε αρνιά, το ερυθρό τριφύλλι έχει δώσει καλύτερες αυξήσεις βάρους από πολυετές ryegrass σε αρκετές δοκιμές, ενώ το ενσίρωμά του έχει χρησιμοποιηθεί αποτελεσματικά σε αρνιά πάχυνσης.
Πλεονεκτήματα
- υψηλή πρωτεΐνη,
- καλή γευστικότητα,
- κατάλληλο για σανό και ενσίρωση,
- καλή παραγωγή χορτομάζας,
- και χρήσιμο ως break crop σε αμειψισπορές.
Προσοχή στη βόσκηση
Το ερυθρό τριφύλλι μπορεί να προκαλέσει τυμπανισμό όταν βόσκεται καθαρό και νεαρό. Είναι ασφαλέστερο όταν συμμετέχει σε μίγμα με αγρωστώδη και όταν τα ζώα δεν μπαίνουν πολύ πεινασμένα σε πυκνή νεαρή βλάστηση.
Όπως και άλλα ψυχανθή, το ερυθρό τριφύλλι χρειάζεται σταδιακή προσαρμογή των ζώων και σωστή διαχείριση της βόσκησης για να περιορίζεται ο κίνδυνος τυμπανισμού.
3. Αλεξανδρινό τριφύλλι – Trifolium alexandrinum
Το αλεξανδρινό τριφύλλι, γνωστό διεθνώς ως berseem clover, είναι ετήσιο ψυχανθές που καλλιεργείται ευρέως σε θερμότερες περιοχές και έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για μεσογειακά κλίματα.
Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για:
- χλωρή νομή,
- βόσκηση,
- σανό,
- και σε ορισμένες περιπτώσεις ενσίρωση.
Έχει γρήγορη ανάπτυξη και μπορεί να δώσει περισσότερες από μία κοπές όταν οι συνθήκες είναι ευνοϊκές.
Για την Ελλάδα έχει ενδιαφέρον κυρίως σε περιοχές με ήπιους χειμώνες ή όπου μπορεί να αξιοποιηθεί ως χειμερινή–ανοιξιάτικη χορτονομή.
4. Υπόγειο τριφύλλι – Trifolium subterraneum
Το υπόγειο τριφύλλι είναι ετήσιο μεσογειακό ψυχανθές που αυτοσπέρνεται. Έχει ιδιαίτερη αξία σε ξηρικούς λειμώνες, επειδή ολοκληρώνει τον κύκλο του πριν από την έντονη θερινή ξηρασία.
Σε κατάλληλες συνθήκες μπορεί να δημιουργήσει σταθερό λειμώνα που ανανεώνεται από τον σπόρο κάθε χρόνο.
Είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον για:
- μεσογειακά συστήματα βόσκησης,
- ξηρικές περιοχές,
- μίγματα με αγρωστώδη,
- και συστήματα χαμηλών εισροών.
Η εγκατάσταση όμως εξαρτάται πολύ από τον κατάλληλο τύπο εδάφους, την ποικιλία και τη σωστή διαχείριση του λειμώνα.
5. Πορφυρό τριφύλλι – Trifolium incarnatum
Το πορφυρό ή crimson clover είναι ετήσιο ψυχανθές που χρησιμοποιείται για χορτονομή, βόσκηση, σανό και ως καλλιέργεια κάλυψης.
Έχει ταχεία ανοιξιάτικη ανάπτυξη και μπορεί να ενταχθεί σε συστήματα όπου θέλουμε βραχυχρόνια παραγωγή χορτομάζας.
Ποιο τριφύλλι είναι καλύτερο;
Δεν υπάρχει μία απάντηση για όλες τις εκμεταλλεύσεις.
| Είδος | Κύρια χρήση | Διάρκεια | Πού έχει περισσότερο ενδιαφέρον |
|---|---|---|---|
| Λευκό | Βόσκηση / μίγματα λειμώνων | Πολυετές | Υγρότεροι λειμώνες, συχνή βόσκηση |
| Ερυθρό | Σανός / ενσίρωση / χορτονομή | 2–4 έτη | Παραγωγή ποιοτικής χορτονομής |
| Αλεξανδρινό | Χλωρή νομή / κοπές | Ετήσιο | Ήπιο μεσογειακό κλίμα |
| Υπόγειο | Βόσκηση | Ετήσιο, αυτοσπερνόμενο | Ξηρικοί μεσογειακοί λειμώνες |
| Πορφυρό | Χορτονομή / κάλυψη | Ετήσιο | Βραχυχρόνια ανοιξιάτικη παραγωγή |
Τριφύλλι μόνο του ή μαζί με αγρωστώδη;
Στις περισσότερες περιπτώσεις, τα μίγματα έχουν πρακτικό πλεονέκτημα.
Το τριφύλλι προσφέρει:
- περισσότερη πρωτεΐνη,
- καλύτερη γευστικότητα,
- και αζωτοδέσμευση.
Το αγρωστώδες προσφέρει:
- περισσότερη δομική ίνα,
- καλύτερη σταθερότητα του λειμώνα,
- και μειωμένο κίνδυνο τυμπανισμού σε σχέση με καθαρή καλλιέργεια ψυχανθούς.
Για αυτό μίγματα όπως λόλιο–λευκό τριφύλλι ή φεστούκα–τριφύλλι είναι πολύ συνηθισμένα στα ευρωπαϊκά συστήματα βόσκησης.
Τριφύλλια και απόδοση των αρνιών
Οι υψηλής ποιότητας λειμώνες με τριφύλλι μπορούν να αυξήσουν την πρόσληψη και την αύξηση βάρους των αρνιών σε σχέση με καθαρά αγρωστώδη χαμηλότερης ποιότητας.
Το Feedipedia αναφέρει ότι ακόμη και μικρή συμμετοχή λευκού τριφυλλιού σε λειμώνες με φεστούκα ή ryegrass μπορεί να έχει θετική επίδραση στην αύξηση βάρους νεαρών προβάτων.
Για το ερυθρό τριφύλλι, σε ορισμένες δοκιμές η αύξηση βάρους των αρνιών ήταν σημαντικά μεγαλύτερη από εκείνη που επιτεύχθηκε με πολυετές ryegrass.
Τριφύλλια και ενσίρωση
Το ερυθρό τριφύλλι είναι ιδιαίτερα κατάλληλο για ενσίρωση. Το λευκό τριφύλλι μπορεί επίσης να ενσιρωθεί, αλλά συχνά βρίσκεται ως μέρος μίγματος με αγρωστώδη.
Όπως σε όλα τα ψυχανθή, χρειάζεται:
- σωστή ξηρά ουσία,
- καλή συμπίεση,
- γρήγορος αποκλεισμός του αέρα,
- και σωστή διαχείριση του σιρού.
Δείτε αναλυτικά: Ενσίρωμα για πρόβατα.
Τριφύλλια και τυμπανισμός
Τα περισσότερα τριφύλλια μπορούν, όταν είναι πολύ νεαρά και βόσκονται σε καθαρή καλλιέργεια, να αυξήσουν τον κίνδυνο τυμπανισμού.
Για να μειωθεί ο κίνδυνος:
- τα ζώα δεν πρέπει να μπαίνουν πολύ πεινασμένα σε πλούσιο τριφύλλι,
- η μετάβαση πρέπει να γίνεται σταδιακά,
- είναι προτιμότερα μίγματα με αγρωστώδη,
- και χρειάζεται διαθέσιμη ξηρή χονδροειδής τροφή.
Έχει νόημα για την Ελλάδα;
Ναι, αλλά το είδος πρέπει να επιλέγεται ανά περιοχή.
Για υγρότερους λειμώνες: λευκό τριφύλλι.
Για χορτονομή και ενσίρωση: ερυθρό τριφύλλι.
Για ήπιες χειμερινές περιοχές: αλεξανδρινό τριφύλλι.
Για ξηρικά μεσογειακά συστήματα βόσκησης: υπόγειο τριφύλλι.
Πριν γίνει σπορά σε μεγάλη έκταση, χρειάζεται επιλογή ποικιλίας που έχει δοκιμαστεί σε παρόμοιες συνθήκες.
Τι πρέπει να προσέξει ο παραγωγός
- να ξέρει ακριβώς ποιο είδος τριφυλλιού αγοράζει,
- να επιλέγει ποικιλία κατάλληλη για την περιοχή,
- να αποφεύγει υπερβολική καθαρή βόσκηση νεαρών ψυχανθών,
- να χρησιμοποιεί σωστό μίγμα με αγρωστώδη όπου χρειάζεται,
- και να παρακολουθεί το στάδιο ανάπτυξης πριν από βόσκηση ή κοπή.
Πού εντάσσονται στο δίκτυο ζωοτροφών
Τα τριφύλλια είναι βασική ομάδα του οδηγού: Κτηνοτροφικά φυτά για πρόβατα.
Συνδέονται επίσης με:
- Λειμώνες και βοσκότοποι,
- Ενσίρωμα για πρόβατα,
- Ανάλυση ζωοτροφών,
- και τον κεντρικό οδηγό Τι τρώνε τα πρόβατα.
Συμπέρασμα
Τα τριφύλλια δεν είναι μία μόνο ζωοτροφή αλλά ολόκληρη ομάδα κτηνοτροφικών φυτών με διαφορετικούς ρόλους.
Το λευκό είναι από τις καλύτερες επιλογές για βόσκηση, το ερυθρό για ποιοτική χορτονομή και ενσίρωση, το αλεξανδρινό για ετήσια μεσογειακή παραγωγή και το υπόγειο για ξηρικά συστήματα.
Η μεγαλύτερη αξία τους προκύπτει όταν επιλέγεται το σωστό είδος για το χωράφι και όταν συνδυάζονται σωστά με αγρωστώδη και τη συνολική διατροφή του κοπαδιού.
0 σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου