Μια προβατίνα που δίνει περισσότερο γάλα αφήνει πάντα περισσότερο κέρδος; Όχι απαραίτητα. Μια ελληνική έρευνα σύγκρινε εκτροφές με Καραγκούνικα πρόβατα και Lacaune στη Θεσσαλία. Βρήκε ότι μια μικρή ομάδα Καραγκούνικων είχε λίγο μεγαλύτερο κέρδος, παρότι παρήγαγε πολύ λιγότερο γάλα. Το σημαντικό, όμως, είναι πόσο κόστιζε η λειτουργία κάθε εκτροφής, όχι να ανακηρύξουμε νικήτρια μια φυλή.
- Η έρευνα περιλάμβανε 39 εκτροφές: 32 με Καραγκούνικα και 7 με Lacaune.
- Το «35% περισσότερο κέρδος» αφορά μόνο 4 συγκεκριμένες εκτροφές Καραγκούνικων σε σύγκριση με 7 εκτροφές Lacaune.
- Στην πράξη, η διαφορά ήταν μόλις 1,71 € ανά προβατίνα, μαζί με τις ενισχύσεις.
- Οι αγορασμένες ζωοτροφές κόστιζαν πολύ λιγότερο στις 4 εκτροφές. Η βόσκηση, όμως, δεν είναι δωρεάν.
- Άλλες εκτροφές Καραγκούνικων της ίδιας μελέτης είχαν ζημιές. Η φυλή από μόνη της δεν εξασφαλίζει κέρδος.
1. Τι σύγκριναν οι ερευνητές;
Ερευνητές του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ και του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών μελέτησαν 39 προβατοτροφικές μονάδες στη Θεσσαλία. Η εργασία δημοσιεύτηκε τον Ιανουάριο του 2025.
Οι 32 εκτροφές με Καραγκούνικα δεν λειτουργούσαν όλες με τον ίδιο τρόπο. Κάποιες στηρίζονταν περισσότερο στη βόσκηση, άλλες καλλιεργούσαν ζωοτροφές και άλλες ασχολούνταν και με καλλιέργειες για πώληση. Οι 7 εκτροφές Lacaune είχαν πιο εντατικό τρόπο λειτουργίας.
Η βασική σύγκριση του άρθρου αφορά μόνο 4 εκτροφές Καραγκούνικων και 7 Lacaune. Είναι πολύ μικρές ομάδες για να πούμε ότι τα αποτελέσματα ισχύουν για όλους τους κτηνοτρόφους. Επιπλέον, οι εκτροφές είχαν διαφορετική οργάνωση. Δεν συγκρίθηκαν δύο φυλές που ζούσαν κάτω από ακριβώς ίδιες συνθήκες.
2. Πόσο γάλα έδιναν και τι κέρδος άφηναν;
Στον παρακάτω πίνακα βλέπουμε τους μέσους όρους ανά προβατίνα για τις δύο συγκεκριμένες ομάδες. Δεν πρόκειται για σημερινές τιμές αγοράς ή αποδόσεις που θα πετύχει κάθε κοπάδι.
| Ανά προβατίνα | Καραγκούνικα (4 εκτροφές) | Lacaune (7 εκτροφές) |
|---|---|---|
| Γάλα | 186,3 λίτρα | 383,4 λίτρα |
| Αγορά ζωοτροφών | 99,87 € | 276,67 € |
| Συνολικό κόστος παραγωγής | 280,25 € | 476,73 € |
| Ενισχύσεις μέσα στα έσοδα | 43,47 € | 46,88 € |
| Καθαρό κέρδος με τις ενισχύσεις | 6,51 € | 4,80 € |
Τα Lacaune έδωσαν πάνω από διπλάσιο γάλα, αλλά είχαν και πολύ μεγαλύτερα έξοδα. Το καθαρό κέρδος ήταν 6,51 € αντί 4,80 € ανά προβατίνα. Η διαφορά είναι 1,71 €.
Από εδώ βγαίνει ο τίτλος που ίσως διαβάσεις αλλού, «35% περισσότερο κέρδος». Μαθηματικά είναι σωστό: η διαφορά των 1,71 € είναι περίπου το 35,6% των 4,80 €. Δεν σημαίνει, όμως, ότι κάθε Καραγκούνικο αφήνει 35% περισσότερα χρήματα.
3. Γιατί έπαιξαν τόσο μεγάλο ρόλο οι ζωοτροφές;
Η μεγαλύτερη διαφορά ήταν στα χρήματα που έδιναν οι δύο ομάδες για αγορά ζωοτροφών. Στις 4 εκτροφές Καραγκούνικων η δαπάνη ήταν περίπου 64% μικρότερη. Αυτές οι εκτροφές στηρίζονταν περισσότερο στη βόσκηση.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει 64% μικρότερο συνολικό κόστος διατροφής. Για να βόσκουν τα ζώα χρειάζονται χρόνος, νερό, πρόσβαση σε βοσκότοπο, μετακινήσεις και φροντίδα. Αν παράγεις μόνος σου σανό ή καρπό, πληρώνεις σπόρο, καύσιμα, εργασίες και μηχανήματα, ακόμη κι αν δεν αγοράζεις έτοιμη ζωοτροφή.
Με απλά λόγια: Το ότι δεν πληρώνεις κάποιον προμηθευτή δεν σημαίνει ότι η ζωοτροφή δεν σου κοστίζει. Για περισσότερα, διάβασε και τον οδηγό «Συμφέρει να καλλιεργούμε τις ζωοτροφές μας;».
4. Και η δουλειά της οικογένειας; Την υπολόγισαν;
Ναι, η μελέτη κατέγραψε τόσο την οικογενειακή όσο και τη μισθωτή εργασία. Στο συνολικό κόστος παραγωγής οι ερευνητές υπολογίζουν δαπάνες για εργασία, γη και εξοπλισμό. Επομένως δεν πρέπει να θεωρούμε ότι η εργασία της οικογένειας «δεν μετρήθηκε» ή ότι δεν έχει αξία.
Οι ερευνητές ξεχώρισαν μάλιστα δύο διαφορετικούς αριθμούς:
- Καθαρό κέρδος: τι απομένει αφού αφαιρεθεί το συνολικό κόστος παραγωγής, όπως το υπολογίζει η μελέτη.
- Οικογενειακό γεωργικό εισόδημα: τι απομένει αφού αφαιρεθούν μόνο τα έξοδα που καταβάλλονται πραγματικά. Δεν είναι το ίδιο με τον καθαρό μισθό της οικογένειας.
Στον πίνακα των ερευνητών, το οικογενειακό γεωργικό εισόδημα ήταν 93,08 € ανά προβατίνα για τις 4 εκτροφές Καραγκούνικων και 63,88 € για τις 7 Lacaune. Οι αριθμοί αυτοί δεν είναι το ίδιο πράγμα με τα καθαρά κέρδη των 6,51 € και 4,80 €.
Αν εσύ, η σύζυγος ή τα παιδιά δουλεύετε πολλές ώρες στο κοπάδι, αυτή η δουλειά έχει αξία, ακόμη κι αν δεν πληρώνεται με μισθό κάθε μήνα. Όταν υπολογίζεις αν μια εκτροφή συμφέρει, βάλε και τον χρόνο σας στον λογαριασμό.
Η δημοσιευμένη βασική σύνοψη της μελέτης δεν δίνει χωριστό ποσό αμοιβής οικογενειακής εργασίας για κάθε μία από τις ομάδες του παραπάνω πίνακα. Δεν επινοούμε τέτοιο ποσό.
5. Τι συνέβη στις υπόλοιπες εκτροφές Καραγκούνικων;
Εδώ βρίσκεται η πιο χρήσιμη προειδοποίηση. Η ίδια έρευνα εξέτασε και άλλες δύο ομάδες Καραγκούνικων, με αρνητικό μέσο αποτέλεσμα:
- 11 εκτροφές που καλλιεργούσαν ζωοτροφές για το κοπάδι: −78,36 € ανά προβατίνα.
- 17 μεικτές εκτροφές με κτηνοτροφία και καλλιέργειες για πώληση: −144,76 € ανά προβατίνα.
Άρα ούτε τα Καραγκούνικα εξασφαλίζουν κέρδος ούτε η ιδιοπαραγωγή ζωοτροφών εξασφαλίζει χαμηλό κόστος. Όλα εξαρτώνται από τα πραγματικά έξοδα, την παραγωγή και τον τρόπο οργάνωσης.
6. Τι ρόλο είχαν οι ενισχύσεις;
Τα καθαρά κέρδη του πίνακα περιλαμβάνουν τις ενισχύσεις. Στις 4 εκτροφές Καραγκούνικων ήταν κατά μέσο όρο 43,47 € ανά προβατίνα και στις Lacaune 46,88 €.
Η μελέτη διαπιστώνει ότι χωρίς τις ενισχύσεις όλες οι ομάδες του δείγματος θα εμφάνιζαν ζημιά με τον ίδιο τρόπο υπολογισμού του κόστους. Δεν πρόκειται για πρόβλεψη για τη σημερινή αγορά, αλλά για αποτέλεσμα της συγκεκριμένης έρευνας.
7. Τι να ελέγξεις στη δική σου μονάδα;
Δεν χρειάζεται να αλλάξεις φυλή για να ωφεληθείς από αυτή την έρευνα. Πάρε ένα τετράδιο ή ένα απλό αρχείο και κράτησε ξεχωριστά:
- Πόσο γάλα πούλησες σε ολόκληρη τη γαλακτική περίοδο.
- Πόσα χρήματα εισέπραξες από το γάλα και τα αρνιά.
- Πόσο πλήρωσες για ζωοτροφές, μαζί με μεταφορικά.
- Πόσο σου κοστίζουν οι δικές σου ζωοτροφές και η βόσκηση.
- Πόσες ώρες δουλεύετε εσύ και η οικογένειά σου και πόσο κοστίζει η πληρωμένη εργασία.
- Πόσα είναι τα άλλα έξοδα: ρεύμα, καύσιμα, κτηνίατρος, μηχανήματα και τόκοι.
- Πόσες ενισχύσεις έλαβες — σε χωριστή γραμμή, για να βλέπεις το αποτέλεσμα και χωρίς αυτές.
Έτσι θα δεις αν τα περισσότερα λίτρα που παράγεις συνοδεύονται πράγματι από μεγαλύτερο κέρδος. Περισσότερες πληροφορίες υπάρχουν στα άρθρα μας για το Καραγκούνικο πρόβατο και την ομαδοποίηση προβατινών και το κόστος διατροφής.
8. Συχνές ερωτήσεις
Να προτιμήσω Καραγκούνικα αντί για Lacaune;
Δεν μπορούμε να το αποφασίσουμε από αυτή τη μελέτη. Χρειάζεται να υπολογίσεις τι αποδίδει κάθε ζώο στις συνθήκες της περιοχής σου και πόσο πραγματικά κοστίζει η εκτροφή του.
Η βόσκηση βγαίνει πάντα φθηνότερη;
Όχι πάντα. Μπορεί να μειώσει τις αγορές ζωοτροφών, αλλά έχει δικό της κόστος και δεν καλύπτει σε όλες τις εποχές τις ανάγκες του κοπαδιού.
Τα 6,51 € είναι το εισόδημα που πήρε στο σπίτι ο κτηνοτρόφος;
Όχι. Είναι το καθαρό κέρδος ανά προβατίνα, με τον οικονομικό υπολογισμό της έρευνας και με τις ενισχύσεις. Είναι διαφορετικό από το οικογενειακό γεωργικό εισόδημα.
Οι αριθμοί αυτοί ισχύουν και σήμερα;
Όχι. Προέρχονται από επιστημονική εργασία που δημοσιεύτηκε το 2025, όχι από τιμοληψία Νοεμβρίου 2026. Για πρόσφατες καταγραφές δες τη σελίδα «Τιμή πρόβειου γάλακτος».
Το καλύτερο κοπάδι δεν είναι απαραιτήτως αυτό που βγάζει τα περισσότερα λίτρα, αλλά εκείνο που αφήνει καλύτερο αποτέλεσμα αφού μετρήσουμε όλα τα έξοδα. Και για να το μάθουμε πρέπει να υπολογίζουμε σωστά τις ζωοτροφές, τον χρόνο της οικογένειας και τις ενισχύσεις.
Πηγές
- Skordos D., Ragkos A., Karanikolas P., Vlahos G. (2025): Sustainability Indicators of Different Production Systems of a Greek Local Sheep Breed. Sustainability 17(2), 604 — Μέθοδος, Πίνακες 2 και 3 και συζήτηση αποτελεσμάτων.
- Μόνιμος σύνδεσμος DOI της μελέτης.
- Wikimedia Commons — φωτογραφία Aethonatic, CC0 (ενδεικτική φωτογραφία, όχι ζώο της έρευνας).
0 σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου