Η κοπριά στον στάβλο των προβάτων δεν είναι απλώς θέμα καθαριότητας ή εμφάνισης. Ο τρόπος με τον οποίο συσσωρεύεται, αναμειγνύεται με τα ούρα και τη στρωμνή, απομακρύνεται και αποθηκεύεται επηρεάζει άμεσα την υγρασία, την ποιότητα του αέρα, την υγεία των ποδιών, τα αναπνευστικά προβλήματα, την υγιεινή του μαστού, την επιβίωση των νεογέννητων και τελικά την παραγωγικότητα του κοπαδιού.
Ένας σωστά σχεδιασμένος στάβλος μπορεί να καθαρίζεται γρήγορα με ένα μικρό φορτωτή ή τρακτέρ. Ένας κακοσχεδιασμένος στάβλος, με στενές πόρτες, μόνιμα εμπόδια, κακή αποστράγγιση και ποτίστρες που στάζουν, μπορεί να απαιτεί πολλαπλάσιο χρόνο και εργασία για ακριβώς τον ίδιο αριθμό ζώων.
Το ζητούμενο λοιπόν δεν είναι απλώς «κάθε πότε να βγάζω την κοπριά;». Πρέπει να καταλάβουμε πότε η στρωμνή λειτουργεί σωστά, πότε έχει κορεστεί, τι κινδύνους δημιουργεί η υπερβολική υγρασία, ποιο σύστημα καθαρισμού ταιριάζει στην κάθε εγκατάσταση και πώς πρέπει να σχεδιαστεί ο στάβλος ώστε η απομάκρυνση της κοπριάς να είναι μέρος της καθημερινής διαχείρισης και όχι μια δύσκολη επιχείρηση.
Γιατί πρέπει να απομακρύνεται η κοπριά;
Ένα πρόβατο παράγει καθημερινά κόπρανα και ούρα. Σε έναν κλειστό ή ημίκλειστο στάβλο αυτά καταλήγουν στο ίδιο σημείο όπου τα ζώα:
- ξαπλώνουν,
- κινούνται,
- γεννούν,
- θηλάζουν τα αρνιά,
- τρώνε και πίνουν.
Όσο το οργανικό υλικό συσσωρεύεται και διασπάται, αυξάνεται η υγρασία και παράγονται αέρια. Παράλληλα δημιουργείται περιβάλλον στο οποίο μπορούν να επιβιώσουν ή να πολλαπλασιαστούν διάφοροι μικροοργανισμοί.
Η σωστή διαχείριση της κοπριάς έχει επομένως τέσσερις βασικούς στόχους:
- να διατηρεί το σημείο όπου ζουν τα πρόβατα στεγνό,
- να περιορίζει τη συσσώρευση αερίων και υγρασίας,
- να μειώνει το μικροβιακό φορτίο του περιβάλλοντος,
- να κάνει την καθημερινή εργασία του κτηνοτρόφου ευκολότερη.
Τι μπορεί να προκαλέσει η κακή διαχείριση της κοπριάς;
Η κοπριά από μόνη της δεν σημαίνει ότι τα ζώα θα αρρωστήσουν. Το πρόβλημα δημιουργείται όταν συνδυάζεται με πολλή υγρασία, ανεπαρκή στρωμνή, κακό αερισμό, υψηλή πυκνότητα ζώων και ανεπαρκή αποστράγγιση.
1. Προβλήματα στα πόδια
Η συνεχής παραμονή σε βρεγμένο και βρώμικο δάπεδο μαλακώνει το δέρμα και το κέρας της χηλής.
Αυτό δημιουργεί καλύτερες συνθήκες για:
- μεσοδακτύλιες δερματίτιδες,
- λοιμώδη προβλήματα των ποδιών,
- τραυματισμούς της χηλής,
- και επιδείνωση ήδη υπαρχουσών βλαβών.
Η κοπριά επομένως συνδέεται έμμεσα και με τη χωλότητα του κοπαδιού, κυρίως όταν δημιουργεί συνεχώς υγρό περιβάλλον.
2. Αναπνευστικά προβλήματα
Κακή στρωμνή και ανεπαρκής αερισμός αυξάνουν:
- την υγρασία,
- τη σκόνη,
- την αμμωνία,
- και το μικροβιακό φορτίο του αέρα.
Το αποτέλεσμα είναι ένα περιβάλλον που επιβαρύνει το αναπνευστικό σύστημα, ιδιαίτερα των αρνιών.
3. Βρώμικος μαστός και θηλές
Όταν η προβατίνα ξαπλώνει σε βρεγμένη και μολυσμένη στρωμνή, ο μαστός και οι θηλές έρχονται σε επαφή με οργανικό υλικό και μικροοργανισμούς.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε βρώμικη στρωμνή θα προκαλέσει μαστίτιδα, αλλά αυξάνει το μικροβιακό φορτίο στο άμεσο περιβάλλον του μαστού.
4. Προβλήματα κατά τον τοκετό
Ο χώρος όπου γεννά η προβατίνα πρέπει να είναι όσο γίνεται καθαρός και στεγνός.
Το νεογέννητο αρνί έρχεται σε άμεση επαφή με το δάπεδο. Ο ομφάλιος λώρος αποτελεί πιθανή πύλη εισόδου μικροοργανισμών, ενώ το νεογέννητο δεν διαθέτει ακόμη πλήρως αναπτυγμένες άμυνες.
Για αυτό η περίοδος των τοκετών απαιτεί ακόμη μεγαλύτερη προσοχή στην καθαριότητα και στη συχνή ανανέωση της στρωμνής.
5. Περισσότερες μύγες και δυσάρεστες οσμές
Υγρή κοπριά, υπολείμματα τροφών και οργανικό υλικό μπορούν να δημιουργήσουν κατάλληλο περιβάλλον για μύγες.
Η λύση όμως δεν είναι μόνο η καταπολέμηση των μυγών. Πρώτα πρέπει να μειωθεί το υγρό οργανικό υλικό στο οποίο αναπτύσσονται.
Υγρασία, αμμωνία και αέρας του στάβλου
Η χαρακτηριστική έντονη οσμή που συναντάμε σε ορισμένους κλειστούς στάβλους οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην αμμωνία που παράγεται κατά τη διάσπαση αζωτούχων ενώσεων των ούρων και της κοπριάς.
Ένας απλός πρακτικός κανόνας είναι:
Άλλα σημάδια κακής ποιότητας περιβάλλοντος είναι:
- υγρασία ή συμπύκνωση στους τοίχους και τη στέγη,
- υγρό τρίχωμα στα ζώα,
- βήχας ή ρινικά εκκρίματα,
- έντονα βρεγμένη στρωμνή,
- δυσάρεστη βαριά ατμόσφαιρα όταν ανοίγει ο στάβλος το πρωί.
Ο σωστός αερισμός πρέπει να απομακρύνει την υγρασία και τα αέρια χωρίς να δημιουργεί έντονα ρεύματα αέρα πάνω στα ζώα.
Κάθε πότε πρέπει να καθαρίζεται ο στάβλος;
Δεν υπάρχει ένα σωστό ημερολόγιο για όλες τις εκτροφές.
Η συχνότητα εξαρτάται από:
- τον αριθμό των ζώων,
- τα τετραγωνικά μέτρα ανά ζώο,
- το είδος της στρωμνής,
- την εποχή,
- την ποσότητα των ούρων και της υγρασίας,
- την ύπαρξη διαρροών από ποτίστρες,
- τον αερισμό,
- τον τύπο του δαπέδου,
- και το σύστημα εκτροφής.
Σε έναν στάβλο μπορεί να είναι σωστό να αφαιρείται συχνά η κοπριά. Σε έναν άλλο, με σωστά διαχειριζόμενη βαθιά στρωμνή, μπορεί να γίνεται πλήρης απομάκρυνση πολύ πιο αραιά.
Το σωστό κριτήριο δεν είναι μόνο «πόσες ημέρες πέρασαν», αλλά η κατάσταση της στρωμνής και των ζώων.
Ώρα για παρέμβαση όταν:
- η επιφάνεια είναι σταθερά βρεγμένη,
- τα ζώα λερώνονται έντονα όταν ξαπλώνουν,
- υπάρχει έντονη μυρωδιά αμμωνίας,
- η στρωμνή κολλά στα παπούτσια,
- δημιουργούνται λασπωμένες περιοχές,
- οι ποτίστρες έχουν μετατραπεί σε μόνιμα υγρά σημεία,
- η στάθμη της στρωμνής έχει ανέβει τόσο ώστε να επηρεάζει πόρτες, ταΐστρες ή χωρίσματα.
Πώς λειτουργεί η βαθιά στρωμνή;
Στο σύστημα βαθιάς στρωμνής δεν αφαιρούμε καθημερινά όλη την κοπριά.
Προσθέτουμε καθαρό, στεγνό υλικό πάνω από το υπάρχον στρώμα ώστε η επιφάνεια στην οποία πατούν και ξαπλώνουν τα ζώα να παραμένει στεγνή.
Συνήθως χρησιμοποιούνται:
- άχυρο,
- ροκανίδι κατάλληλο για κτηνοτροφική χρήση,
- άλλα απορροφητικά υλικά όπου είναι διαθέσιμα και ασφαλή.
Πότε λειτουργεί σωστά;
Όταν:
- η επιφάνεια παραμένει στεγνή,
- προστίθεται νέο υλικό πριν κορεστεί το παλιό,
- ο στάβλος έχει καλό αερισμό,
- οι ποτίστρες δεν στάζουν,
- δεν υπάρχει υπερβολικός αριθμός ζώων στον χώρο.
Πότε αποτυγχάνει;
Η βαθιά στρωμνή δεν σημαίνει «ρίχνω λίγο άχυρο πάνω στην κοπριά και την αφήνω».
Αποτυγχάνει όταν το κάτω στρώμα έχει κορεστεί με υγρασία και η νέα στρωμνή βρέχεται γρήγορα.
Τότε δημιουργείται ένας συνεχώς υγρός όγκος οργανικού υλικού με αυξημένη παραγωγή αερίων και δυσκολότερη τελική απομάκρυνση.
Πώς γίνεται σωστά ο πλήρης καθαρισμός;
Ο πλήρης καθαρισμός είναι πολύ πιο αποτελεσματικός όταν γίνεται οργανωμένα.
1. Μετακινούμε τα ζώα
Τα πρόβατα απομακρύνονται από τον χώρο που πρόκειται να καθαριστεί.
Δεν είναι ασφαλές να κινείται φορτωτής ή τρακτέρ ανάμεσα στα ζώα.
2. Απομακρύνουμε κινητό εξοπλισμό
Κινητές ταΐστρες, ποτίστρες, χωρίσματα και άλλα αντικείμενα που μπορούν να μετακινηθούν αφαιρούνται.
3. Αφαιρούμε τον κύριο όγκο της κοπριάς
Ανάλογα με τη μονάδα μπορούν να χρησιμοποιηθούν:
- τσάπα και φτυάρι,
- χειροκίνητο καρότσι,
- μικρός φορτωτής,
- τηλεσκοπικός φορτωτής,
- τρακτέρ με κουβά,
- μηχανικό ξέστρο.
Σε μεγαλύτερες εγκαταστάσεις η δυνατότητα μηχανικής απομάκρυνσης μπορεί να μειώσει δραματικά τον απαιτούμενο χρόνο εργασίας.
4. Καθαρίζουμε γωνίες και δύσκολα σημεία
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται:
- γωνίες,
- κάτω από ποτίστρες,
- πίσω από ταΐστρες,
- δίπλα στα χωρίσματα,
- στους χώρους τοκετού.
5. Αφήνουμε τον χώρο να στεγνώσει
Το στέγνωμα είναι εξαιρετικά σημαντικό. Η προσθήκη καινούργιας στρωμνής πάνω σε ένα ήδη βρεγμένο δάπεδο μειώνει αμέσως την απορροφητική της ικανότητα.
6. Καθαρισμός και απολύμανση όπου απαιτείται
Σε ιδιαίτερα ευαίσθητους χώρους, όπως ατομικά κελιά τοκετού, νοσοκομειακά κελιά ή μετά από λοιμώδες πρόβλημα, μπορεί να απαιτείται καθαρισμός και κατάλληλη απολύμανση.
Η απολύμανση λειτουργεί πολύ καλύτερα αφού πρώτα έχει απομακρυνθεί η οργανική ύλη.
7. Τοποθετούμε καθαρή στρωμνή
Η νέα στρωμνή μπαίνει όταν ο χώρος είναι όσο γίνεται στεγνός.
Τρία βασικά συστήματα διαχείρισης κοπριάς
1. Συμπαγές δάπεδο με στρωμνή
Είναι το απλούστερο σύστημα.
Τα ζώα βρίσκονται σε συμπαγές δάπεδο και χρησιμοποιείται άχυρο ή άλλο υλικό στρωμνής.
Πλεονεκτήματα:
- απλή κατασκευή,
- άνετη επιφάνεια για τα ζώα,
- κατάλληλο και για προβατίνες με αρνιά,
- εύκολη προσαρμογή παλιών εγκαταστάσεων.
Μειονεκτήματα:
- ανάγκη για μεγάλες ποσότητες στρωμνής,
- μεγαλύτερος όγκος κοπριάς προς απομάκρυνση,
- πολύ δύσκολος καθαρισμός αν δεν υπάρχει πρόσβαση μηχανήματος.
2. Βαθιά στρωμνή
Μειώνει τη συχνότητα πλήρους καθαρισμού αλλά απαιτεί σωστή καθημερινή διαχείριση και επάρκεια στεγνής στρωμνής.
Το μεγάλο πλεονέκτημα είναι ότι μειώνονται οι καθημερινές εργασίες απομάκρυνσης.
Το μεγάλο μειονέκτημα είναι ότι όταν έρθει η στιγμή του πλήρους καθαρισμού υπάρχει μεγάλος όγκος συμπιεσμένου υλικού.
3. Σχαρωτό δάπεδο
Σε σχαρωτό δάπεδο τα κόπρανα και μέρος των ούρων περνούν μέσα από τα ανοίγματα και συλλέγονται κάτω από τον χώρο των ζώων.
Πλεονεκτήματα:
- λιγότερη ή καθόλου στρωμνή,
- στεγνότερη επιφάνεια,
- λιγότερη καθημερινή χειρωνακτική εργασία.
Μειονεκτήματα:
- μεγαλύτερο αρχικό κόστος,
- ανάγκη σωστού σχεδιασμού των σχαρών,
- πιθανότητα τραυματισμών ή προβλημάτων βάδισης αν οι διαστάσεις είναι ακατάλληλες,
- ανάγκη ασφαλούς διαχείρισης της κοπριάς που συγκεντρώνεται από κάτω.
Τα πολύ νεαρά αρνιά χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή σε σχαρωτά δάπεδα. Οι διαστάσεις των ανοιγμάτων πρέπει να είναι κατάλληλες για το μέγεθος των ζώων.
Πώς σχεδιάζεται ένας στάβλος που καθαρίζεται εύκολα;
Εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη διαφορά μεταξύ μιας εγκατάστασης που λειτουργεί εύκολα και μιας εγκατάστασης που δημιουργεί καθημερινή ταλαιπωρία.
Ο σωστός σχεδιασμός πρέπει να γίνεται με τη σκέψη:
«Πώς θα μπει το μηχάνημα, πώς θα κινηθεί μέσα και πώς θα φύγει η κοπριά;»
1. Μεγάλη και ευθεία πρόσβαση
Η πόρτα πρέπει να επιτρέπει την είσοδο του μηχανήματος που θα χρησιμοποιηθεί.
Δεν αρκεί να χωρά οριακά το τρακτέρ. Χρειάζεται χώρος και για τον κουβά, τις στροφές και την ασφαλή κίνηση.
2. Όσο γίνεται λιγότερα μόνιμα εμπόδια
Κολώνες, μόνιμες ταΐστρες και τοιχία στη μέση του χώρου μπορούν να μετατρέψουν έναν καθαρισμό λίγων διαδρομών σε πολύωρη χειρωνακτική εργασία.
Όπου είναι δυνατόν, προτιμώνται:
- κινητά χωρίσματα,
- ανασηκούμενα στοιχεία,
- ταΐστρες τοποθετημένες ώστε να μη διακόπτουν τη διαδρομή του φορτωτή.
3. Ευθείες διαδρομές
Ιδανικά, ο φορτωτής πρέπει να μπορεί να προχωρήσει σχεδόν ευθεία, να συλλέξει το υλικό και να βγει από τον στάβλο.
Οι συνεχείς μανούβρες αυξάνουν:
- τον χρόνο,
- την κατανάλωση καυσίμου,
- την πιθανότητα ζημιών στις εγκαταστάσεις,
- και τον κίνδυνο ατυχήματος.
4. Ανθεκτικό και καθαριζόμενο δάπεδο
Το δάπεδο πρέπει να αντέχει στη χρήση του μηχανήματος και να μην καταστρέφεται κάθε φορά που περνά ο κουβάς.
Σκληρές και σχετικά λείες επιφάνειες διευκολύνουν το ξέστρο και τον φορτωτή.
5. Σωστή κλίση
Σε συμπαγή δάπεδα μια μικρή, ελεγχόμενη κλίση βοηθά τα υγρά να απομακρύνονται από τον χώρο ανάπαυσης.
Σε πρότυπα σχεδιασμού προβατοστασίων συναντάται ως ενδεικτική λύση κλίση περίπου 2% προς την πλευρά αποστράγγισης. Αυτό δεν αποτελεί καθολική κατασκευαστική προδιαγραφή για κάθε κτίριο, αλλά δείχνει τη βασική αρχή: το νερό δεν πρέπει να λιμνάζει εκεί όπου ξαπλώνουν τα ζώα.
6. Ύψος που επιτρέπει μηχανική εργασία
Δεν έχει σημασία μόνο το πλάτος της πόρτας. Πρέπει να υπάρχει αρκετό ύψος ώστε ο φορτωτής να μπορεί να σηκώσει τον κουβά χωρίς να χτυπά δοκούς, φωτιστικά ή άλλα στοιχεία.
7. Χώρος έξω από την πόρτα
Ακόμη και η τέλεια πόρτα δεν βοηθά αν το μηχάνημα βγαίνοντας δεν μπορεί να στρίψει ή να φορτώσει την κοπριά.
Χρειάζεται κατάλληλος εξωτερικός χώρος για:
- στροφή,
- προσωρινή φόρτωση,
- ρυμουλκούμενο ή φορτηγό,
- μεταφορά προς τον χώρο αποθήκευσης.
Ο στάβλος που καθαρίζεται γρήγορα
Ένας πρακτικά σχεδιασμένος στάβλος έχει:
- φαρδιά είσοδο,
- ευθεία διαδρομή για τον φορτωτή,
- κινητά χωρίσματα,
- ταΐστρες που δεν εμποδίζουν,
- σκληρό καθαριζόμενο δάπεδο,
- σωστή αποστράγγιση,
- ποτίστρες που δεν στάζουν,
- επαρκή αερισμό,
- χώρο έξω από το κτίριο για τους χειρισμούς του μηχανήματος.
Αντίθετα, ένας στάβλος με πολλές κολώνες, στενά περάσματα και μόνιμες κατασκευές μπορεί να αναγκάζει τον κτηνοτρόφο να αφαιρεί μεγάλο ποσοστό της κοπριάς με το χέρι.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα πολλές φορές δεν είναι η κοπριά αλλά το νερό
Μια μικρή διαρροή από ποτίστρα που λειτουργεί συνεχώς μπορεί να δημιουργήσει περισσότερο πρόβλημα από την ίδια την κοπριά.
Γύρω από τις ποτίστρες συχνά εμφανίζεται:
- πολύ υγρή στρωμνή,
- λάσπη,
- έντονη οσμή,
- γρήγορη κατανάλωση στρωμνής.
Για αυτό πρέπει να ελέγχονται:
- φλοτέρ,
- σωληνώσεις,
- συνδέσεις,
- ύψος της ποτίστρας,
- και αποστράγγιση του σημείου.
Οι χώροι τοκετού χρειάζονται διαφορετική διαχείριση
Κατά την περίοδο των γεννήσεων αυξάνονται:
- τα υγρά,
- οι πλακούντες,
- οι κολπικές εκκρίσεις,
- και ο αριθμός ευαίσθητων νεογέννητων στον χώρο.
Τα ατομικά κελιά τοκετού πρέπει να καθαρίζονται πολύ πιο προσεκτικά από έναν απλό χώρο ανάπαυσης.
Μετά την απομάκρυνση μιας προβατίνας και των αρνιών της:
- απομακρύνεται η βρώμικη στρωμνή,
- καθαρίζεται το δάπεδο και οι επιφάνειες,
- γίνεται απολύμανση όπου ενδείκνυται,
- αφήνεται να στεγνώσει όσο είναι πρακτικά δυνατό,
- μπαίνει άφθονη καθαρή στρωμνή.
Τι γίνεται με την κοπριά αφού βγει από τον στάβλο;
Η δουλειά δεν τελειώνει όταν η κοπριά περάσει την πόρτα.
Πρέπει να μεταφερθεί σε κατάλληλο χώρο όπου μπορεί να αποθηκευτεί ή να υποστεί διαχείριση πριν χρησιμοποιηθεί.
Η κοπριά αποτελεί πολύτιμη πηγή οργανικής ουσίας και θρεπτικών στοιχείων για τα χωράφια, αλλά η ανεξέλεγκτη αποθήκευση μπορεί να δημιουργήσει:
- απορροές προς επιφανειακά νερά,
- διαρροές προς το έδαφος,
- οσμές,
- μύγες,
- απώλειες θρεπτικών στοιχείων.
Χώρος αποθήκευσης
Ιδανικά πρέπει:
- να βρίσκεται σε πρακτική απόσταση από τον στάβλο,
- να έχει πρόσβαση για μηχανήματα,
- να μην βρίσκεται σε σημείο όπου όμβρια νερά περνούν μέσα από την κοπριά,
- να αποφεύγεται η ανεξέλεγκτη μεταφορά υγρών προς ρέματα ή πηγές,
- να οργανώνεται σύμφωνα με τις ισχύουσες περιβαλλοντικές και γεωργικές απαιτήσεις.
Κομποστοποίηση
Με κατάλληλη διαχείριση, η στερεή κοπριά μαζί με στρωμνή μπορεί να κομποστοποιηθεί.
Η κομποστοποίηση είναι ελεγχόμενη βιολογική αποδόμηση και δεν σημαίνει απλώς «αφήνω την κοπριά σε έναν σωρό».
Για να λειτουργήσει σωστά χρειάζονται κατάλληλες συνθήκες υγρασίας, οξυγόνου και αναλογίας διαφορετικών οργανικών υλικών.
Προσοχή: η κοπριά μπορεί να γίνει επικίνδυνη και για τον άνθρωπο
Στους συνηθισμένους στάβλους με στερεή κοπριά το βασικό πρόβλημα είναι η υγιεινή, η σκόνη, η αμμωνία και η ασφαλής λειτουργία μηχανημάτων.
Όμως εγκαταστάσεις που διαθέτουν λάκκους ή κλειστούς χώρους αποθήκευσης υγρής κοπριάς παρουσιάζουν έναν πολύ σοβαρότερο κίνδυνο.
Κατά τη διάσπαση της κοπριάς μπορούν να παραχθούν αέρια όπως:
- υδρόθειο,
- μεθάνιο,
- διοξείδιο του άνθρακα,
- αμμωνία.
Ιδιαίτερα κατά την ανάδευση ή άντληση αποθηκευμένης υγρής κοπριάς, οι συγκεντρώσεις επικίνδυνων αερίων μπορούν να αυξηθούν απότομα.
Κατά τον μηχανικό καθαρισμό πρέπει επίσης:
- να μην υπάρχουν ζώα στην πορεία του μηχανήματος,
- να μην βρίσκονται παιδιά ή τρίτα άτομα στον χώρο,
- να υπάρχει καλή ορατότητα,
- να προσέχουμε χαμηλές δοκούς και ηλεκτρικά καλώδια,
- να μην εργαζόμαστε κάτω από ανυψωμένο κουβά ή εξοπλισμό.
Έλεγχος στάβλου σε 10 λεπτά
Περπατήστε μέσα στον στάβλο και κάντε τις παρακάτω ερωτήσεις:
- Μυρίζει έντονα αμμωνία;
- Είναι η επιφάνεια της στρωμνής στεγνή;
- Τα γόνατα, η κοιλιά και ο μαστός των ζώων είναι σχετικά καθαρά;
- Υπάρχει συμπύκνωση υγρασίας στη στέγη ή στους τοίχους;
- Υπάρχουν ποτίστρες που στάζουν;
- Υπάρχουν μόνιμα βρεγμένα σημεία;
- Υπάρχουν περισσότερα κουτσά ζώα από το συνηθισμένο;
- Μπορεί ένα μηχάνημα να μπει, να καθαρίσει και να βγει χωρίς δεκάδες μανούβρες;
- Υπάρχει κατάλληλος χώρος για να πάει η κοπριά μετά την έξοδο;
- Μπορεί ολόκληρος ο στάβλος να αδειάσει και να καθαριστεί πραγματικά;
Αν στις περισσότερες από αυτές τις ερωτήσεις η απάντηση δημιουργεί πρόβλημα, τότε πιθανότατα δεν χρειάζεται απλώς «πιο συχνός καθαρισμός». Χρειάζεται αλλαγή στη διαχείριση ή στον ίδιο τον σχεδιασμό της εγκατάστασης.
Αν χτίζαμε έναν νέο στάβλο σήμερα
Αν ο στόχος ήταν η ελάχιστη δυνατή εργασία για τον καθαρισμό, θα δίναμε από την αρχή προτεραιότητα σε:
- εύκολη είσοδο φορτωτή ή τρακτέρ,
- ευθείες διαδρομές,
- ελάχιστες κολώνες και μόνιμα εμπόδια,
- κινητά χωρίσματα,
- ανθεκτικό και καλά αποστραγγιζόμενο δάπεδο,
- σωστή θέση ποτιστρών,
- καλό φυσικό αερισμό,
- αρκετό εξωτερικό χώρο για ελιγμούς και φόρτωση,
- σύντομη διαδρομή προς τον χώρο αποθήκευσης της κοπριάς.
Η επιπλέον σκέψη κατά την κατασκευή μπορεί να εξοικονομεί εκατοντάδες ώρες εργασίας στη διάρκεια ζωής του κτιρίου.
Συχνές ερωτήσεις
Πρέπει να βγάζω όλη την κοπριά κάθε εβδομάδα;
Όχι απαραίτητα. Εξαρτάται από το σύστημα. Μια σωστά διαχειριζόμενη βαθιά στρωμνή λειτουργεί διαφορετικά από ένα δάπεδο που καθαρίζεται συχνά. Το βασικό είναι να διατηρείται στεγνή και καθαρή η επιφάνεια.
Αν ρίχνω συνεχώς άχυρο, μπορώ να αφήνω την κοπριά για μήνες;
Μόνο εφόσον το σύστημα λειτουργεί σωστά. Αν η στρωμνή έχει κορεστεί, υπάρχει έντονη αμμωνία ή τα ζώα παραμένουν βρεγμένα και βρώμικα, η απλή προσθήκη περισσότερου αχύρου δεν λύνει το πρόβλημα.
Πόσο συχνά βάζω καινούργια στρωμνή;
Όσο συχνά χρειάζεται ώστε η επιφάνεια να παραμένει στεγνή. Δεν υπάρχει μία σταθερή συχνότητα για όλες τις μονάδες.
Τι είναι καλύτερο, τσιμέντο ή χώμα;
Εξαρτάται από το σύστημα. Το σκυρόδεμα καθαρίζεται μηχανικά ευκολότερα και επιτρέπει καλύτερο έλεγχο της αποστράγγισης, αλλά χρειάζεται επαρκή στρωμνή για άνεση. Ένα καλά συμπιεσμένο χωμάτινο ή αδρανές δάπεδο μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί, αλλά η διαχείριση υγρασίας είναι δυσκολότερη.
Είναι καλύτερο το σχαρωτό δάπεδο;
Όχι σε όλες τις περιπτώσεις. Μειώνει την ανάγκη για στρωμνή και εργασία, αλλά έχει υψηλότερο κόστος και απαιτεί πολύ σωστό σχεδιασμό για το είδος και την ηλικία των ζώων.
Γιατί βρέχεται πάντα η στρωμνή γύρω από την ποτίστρα;
Ελέγξτε πρώτα για διαρροή, λάθος ύψος, υπερχείλιση και κακή αποστράγγιση. Η συνεχής προσθήκη άχυρου δεν διορθώνει μια μόνιμη πηγή νερού.
Η μυρωδιά αμμωνίας είναι φυσιολογική;
Μικρή οσμή μπορεί να υπάρχει σε κάθε κτηνοτροφικό χώρο. Έντονη όμως αμμωνία αποτελεί ένδειξη ότι η υγρασία, η κοπριά και ο αερισμός χρειάζονται έλεγχο.
Χρειάζεται να απολυμαίνω ολόκληρο τον στάβλο κάθε φορά που βγάζω την κοπριά;
Όχι απαραίτητα. Η ανάγκη και το είδος απολύμανσης εξαρτώνται από τη χρήση του χώρου και την κατάσταση υγείας του κοπαδιού. Οι χώροι τοκετού, απομόνωσης και τα σημεία όπου υπήρξε λοιμώδες πρόβλημα χρειάζονται αυστηρότερη υγιεινή.
Ποιο είναι το μεγαλύτερο λάθος όταν φτιάχνουμε νέο στάβλο;
Να σχεδιάζουμε μόνο πού θα σταθούν τα ζώα και οι ταΐστρες και να θυμόμαστε την απομάκρυνση της κοπριάς αφού ολοκληρωθεί το κτίριο. Η διαδρομή του μηχανήματος πρέπει να σχεδιάζεται από την αρχή.
Συμπέρασμα
Η καλή διαχείριση της κοπριάς στον στάβλο δεν σημαίνει ότι ο χώρος πρέπει να μοιάζει συνεχώς «καινούργιος». Σημαίνει ότι το περιβάλλον των ζώων παραμένει στεγνό, αεριζόμενο, λειτουργικό και υγιεινό.
Η σωστή στρωμνή, η αποστράγγιση και ο αερισμός είναι εξίσου σημαντικά με την ίδια την απομάκρυνση της κοπριάς.
Και ίσως το σημαντικότερο: η ευκολία καθαρισμού ενός στάβλου αποφασίζεται σε μεγάλο βαθμό τη στιγμή που σχεδιάζεται. Φαρδιές προσβάσεις, ευθείες διαδρομές, κινητά χωρίσματα, κατάλληλο δάπεδο και σωστά τοποθετημένες ποτίστρες μπορούν να μετατρέψουν μια πολύωρη και βαριά εργασία σε μια γρήγορη μηχανική διαδικασία.
Πηγές και περαιτέρω ανάγνωση
- FAO – Intensive Sheep Production: κατασκευή προβατοστασίων, δάπεδα, αερισμός και διαχείριση κοπριάς.
- FAO – Farm Structures: Sheep and Goat Housing.
- Penn State Extension – Small Ruminant Housing: Proper Airflow is Important.
- Teagasc – Planning for Winter Housing of Sheep.
- Teagasc – Sheep Housing και οδηγίες για καθαρή, στεγνή στρωμνή και σχαρωτά δάπεδα.
- Teagasc – Key Tips During Lambing: υγιεινή στρωμνής και κελιών τοκετού.
- UK Code of Recommendations for the Welfare of Livestock: Sheep – απαιτήσεις για στεγνό χώρο κατάκλισης, αποστράγγιση και καθαριζόμενες επιφάνειες.
- Penn State Extension – ασφάλεια και αερισμός χώρων αποθήκευσης κοπριάς.
0 σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου