Σε μια από τις πιο κρίσιμες περιόδους των τελευταίων ετών εισέρχεται η ελληνική αγορά φέτας. Η σημαντική μείωση της παραγωγής πρόβειου γάλακτος μέσα στο 2026 συμπίπτει με ισχυρή ζήτηση από το εξωτερικό, ενώ η τιμή παραγωγού έχει ήδη αυξηθεί αισθητά. Εκτιμήσεις της αγοράς κάνουν πλέον λόγο για πιθανό έλλειμμα περίπου 20.000 τόνων φέτας και για νέες ανατιμήσεις.
Το ζήτημα δεν περιορίζεται στην τιμή της φέτας στο ράφι. Πίσω από τις ανατιμήσεις βρίσκεται μια σημαντική αλλαγή στην ισορροπία προσφοράς και ζήτησης: η Ελλάδα διαθέτει λιγότερο πρόβειο γάλα, την ίδια στιγμή που χρειάζεται μεγάλες ποσότητες για να εξυπηρετήσει μια εξαγωγική αγορά που έχει αναπτυχθεί θεαματικά τα τελευταία χρόνια.
43.626 τόνοι λιγότερο πρόβειο γάλα μέσα σε επτά μήνες
Τα στοιχεία για το πρώτο επτάμηνο του 2026 αποτυπώνουν ήδη το μέγεθος της μεταβολής.
Την περίοδο Ιανουαρίου–Ιουλίου 2026 οι παραδόσεις πρόβειου γάλακτος στην Ελλάδα διαμορφώθηκαν σε 545.489 τόνους, έναντι 589.115 τόνων την αντίστοιχη περίοδο του 2025.
Μέσα σε έναν χρόνο χάθηκαν επομένως 43.626 τόνοι πρόβειου γάλακτος, ποσότητα που αντιστοιχεί σε μείωση περίπου 7,4%.
Στο γίδινο γάλα η υποχώρηση ήταν σαφώς μικρότερη: από 132.062 τόνους το επτάμηνο του 2025 σε 130.148 τόνους το 2026.
Ιαν.–Ιουλ. 2025: 589.115 τόνοι
Ιαν.–Ιουλ. 2026: 545.489 τόνοι
Μεταβολή: -43.626 τόνοι (-7,4%)
Η ευλογιά άλλαξε την εικόνα της παραγωγής
Σημαντικό μέρος της πίεσης συνδέεται με τις απώλειες ζωικού κεφαλαίου και τις επιπτώσεις που έχουν προκαλέσει οι ζωονόσοι στην ελληνική αιγοπροβατοτροφία.
Ήδη από το πρώτο τετράμηνο του 2026 καταγραφόταν απώλεια περίπου 30.000 τόνων πρόβειου γάλακτος, ενώ η μείωση των παραδόσεων έφτανε τότε περίπου το 8,3% σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025.
Η σημερινή κατάσταση επομένως δεν αποτελεί απλώς μια συνηθισμένη εποχική διακύμανση. Η μείωση της πρώτης ύλης έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η ζήτηση για ελληνική φέτα παραμένει ιδιαίτερα ισχυρή.
Εκτίμηση για 80.000 τόνους λιγότερο γάλα
Ο πρόεδρος της Εθνικής Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Φέτας, Μιχάλης Σαράντης, εκτίμησε ότι μέχρι να κλείσει η χρονιά η συνολική απώλεια πρόβειου γάλακτος μπορεί να προσεγγίσει τους 80.000 τόνους.
Με βάση αυτή την εκτίμηση, η απώλεια πρώτης ύλης θα μπορούσε να μεταφραστεί σε έλλειμμα περίπου 20.000 τόνων φέτας.
Πρόκειται για εκτίμηση και όχι για οριστικό στοιχείο παραγωγής του 2026. Η τελική εικόνα θα είναι γνωστή όταν ολοκληρωθούν οι παραδόσεις της χρονιάς.
Από τους 119.000 στους 144.000 τόνους φέτας
Πριν από τη σημερινή κρίση, η καταγεγραμμένη παραγωγή Φέτας ΠΟΠ ακολουθούσε ανοδική πορεία.
| Έτος | Παραγωγή Φέτας ΠΟΠ |
|---|---|
| 2019 | 119.190 τόνοι |
| 2020 | 127.752 τόνοι |
| 2021 | 134.242 τόνοι |
| 2022 | 144.172 τόνοι |
Μέσα σε μόλις τρία χρόνια η καταγεγραμμένη παραγωγή αυξήθηκε κατά περίπου 25.000 τόνους ή 21%.
Σημείωση: Δεν υπάρχει δημόσια διαθέσιμη ενιαία και απολύτως συγκρίσιμη επίσημη χρονοσειρά παραγωγής Φέτας ΠΟΠ για κάθε έτος από το 2000 έως σήμερα με την ίδια μεθοδολογία. Για τον λόγο αυτό δεν συνδυάζονται διαφορετικές σειρές δεδομένων ώστε να δημιουργηθεί τεχνητά ένας πίνακας 2000–2026.
Η μεγάλη αλλαγή στην τιμή του πρόβειου γάλακτος
Η ιστορική εξέλιξη της τιμής του πρόβειου γάλακτος δείχνει πόσο διαφορετική είναι σήμερα η αγορά σε σχέση με τις προηγούμενες δεκαετίες.
| Έτος | Μέση τιμή παραγωγού |
|---|---|
| 2002 | 0,825 €/kg |
| 2005 | 0,904 €/kg |
| 2010 | 0,970 €/kg |
| 2015 | 0,956 €/kg |
| 2017 | 0,931 €/kg |
| 2018 | 0,855 €/kg |
| 2019 | περίπου 0,80 €/kg |
| 2023 | 1,554 €/kg |
| 2024 | 1,440 €/kg |
| Ιούλιος 2026 | 1,5703 €/kg |
Τον Ιούλιο του 2026 η μέση τιμή του πρόβειου γάλακτος έφτασε τα 1,5703 €/κιλό, έναντι 1,3874 €/κιλό τον Ιούλιο του 2025.
Η ετήσια αύξηση αντιστοιχεί περίπου σε 13,2%.
Η σύγκριση με το 2019 είναι χαρακτηριστική. Από περίπου 0,80 €/κιλό τότε, η τιμή βρίσκεται πλέον στην περιοχή του 1,57 €/κιλό. Πρόκειται σχεδόν για διπλασιασμό της ονομαστικής τιμής, χωρίς αυτό να σημαίνει αντίστοιχο διπλασιασμό του πραγματικού εισοδήματος του κτηνοτρόφου, καθώς στο ίδιο διάστημα έχει αυξηθεί σημαντικά και το κόστος παραγωγής.
Η μεγάλη άνοδος των εξαγωγών φέτας
Η άλλη πλευρά της εξίσωσης είναι η εντυπωσιακή ανάπτυξη των ελληνικών εξαγωγών.
| Έτος | Εξαγωγές | Αξία | Μέση αξία/kg |
|---|---|---|---|
| 2007 | 27.437 τόνοι | 138,8 εκ. € | 5,06 € |
| 2010 | 31.657 τόνοι | 187,0 εκ. € | 5,91 € |
| 2015 | 52.713 τόνοι | 307,5 εκ. € | 5,83 € |
| 2019 | 73.465 τόνοι | 388,1 εκ. € | 5,28 € |
| 2020 | 80.837 τόνοι | 423,1 εκ. € | 5,23 € |
| 2022 | 86.583 τόνοι | 605,5 εκ. € | 6,99 € |
| 2023 | 87.429 τόνοι | 735,3 εκ. € | 8,41 € |
| 2024 | 97.012 τόνοι | 785,1 εκ. € | 8,09 € |
| 2025* | ≈105.500 τόνοι | 835,1 εκ. € | ≈7,92 € |
*Για το 2025 χρησιμοποιούνται τα διαθέσιμα δημοσιευμένα στοιχεία/εκτιμήσεις για το σύνολο της χρονιάς.
Η μεταβολή είναι εντυπωσιακή. Το 2007 η Ελλάδα εξήγαγε περίπου 27.400 τόνους φέτας. Το 2024 οι εξαγωγές έφτασαν περίπου τους 97.000 τόνους, ενώ για το 2025 τα διαθέσιμα στοιχεία τις τοποθετούν πάνω από τους 100.000 τόνους.
Από το 2007 μέχρι το 2024 ο όγκος των εξαγωγών αυξήθηκε κατά περίπου 254%.
Από περίπου 5 ευρώ σε πάνω από 8 ευρώ η εξαγωγική αξία
Δεν αυξήθηκε μόνο ο όγκος των εξαγωγών. Μεγάλη άνοδο παρουσίασε και η αξία του προϊόντος.
Το 2007 η μέση εξαγωγική αξία της φέτας ήταν περίπου 5,06 €/κιλό. Το 2020 παρέμενε στα 5,23 €/κιλό, αλλά το 2022 ανέβηκε στα 6,99 €/κιλό και το 2023 έφτασε στα 8,41 €/κιλό.
Το 2024 διαμορφώθηκε περίπου στα 8,09 €/κιλό.
Η μέση αξία εξαγωγών δεν είναι τιμή λιανικής ούτε τιμή παραγωγού. Πρόκειται για διαφορετικό οικονομικό μέγεθος και οι τιμές αυτές δεν πρέπει να συγκρίνονται απευθείας.
Μπορεί η φέτα να φτάσει τα 15–16 ευρώ;
Σύμφωνα με εκτιμήσεις που διατυπώθηκαν από την Εθνική Διεπαγγελματική Οργάνωση Φέτας, η τιμή της φέτας θα μπορούσε να κινηθεί προς τα 15–16 ευρώ το κιλό, εφόσον συνεχιστεί η πίεση στην πρώτη ύλη.
Αυτό δεν αποτελεί ήδη διαμορφωμένη πανελλαδική τιμή. Η λιανική αγορά περιλαμβάνει διαφορετικές μάρκες, συσκευασίες, προσφορές και κανάλια πώλησης.
Ίσως σημαντικότερο από την ίδια την πρόβλεψη για την τιμή είναι το ζήτημα των χαμηλών αποθεμάτων φέτας, σε μια περίοδο κατά την οποία οι εξαγωγές παραμένουν ιδιαίτερα ισχυρές.
Το παράδοξο της ελληνικής φέτας
Η Ελλάδα κατάφερε μέσα σε λιγότερο από δύο δεκαετίες να μετατρέψει τη φέτα σε ένα από τα σημαντικότερα εξαγωγικά προϊόντα της ελληνικής αγροδιατροφής.
Οι εξαγωγές αυξήθηκαν από περίπου 27.000 τόνους το 2007 σε περισσότερους από 100.000 τόνους σήμερα.
Τώρα όμως εμφανίζεται το αντίστροφο πρόβλημα: η διεθνής αγορά ζητά περισσότερη ελληνική φέτα την ώρα που μειώνεται η διαθέσιμη ποσότητα πρόβειου γάλακτος.
↓ Πρόβειο γάλα
↓ Ζωικό κεφάλαιο στις πληγείσες εκμεταλλεύσεις
↑ Τιμή πρόβειου γάλακτος
↑ Εξαγωγές φέτας
↓ Διαθέσιμα αποθέματα
Αποτέλεσμα: αυξανόμενη πίεση στην αγορά της φέτας.
Τι σημαίνει για τον προβατοτρόφο
Για τον παραγωγό, η έλλειψη γάλακτος δημιουργεί διαφορετικές συνθήκες διαπραγμάτευσης από εκείνες που επικρατούσαν πριν από λίγα χρόνια.
Η μέση τιμή των 1,5703 €/κιλό τον Ιούλιο του 2026 αποτελεί σαφή ένδειξη της πίεσης που υπάρχει στην αγορά της πρώτης ύλης.
Αυτό όμως δεν σημαίνει αυτομάτως αντίστοιχη αύξηση του καθαρού εισοδήματος. Η οικονομική κατάσταση κάθε εκμετάλλευσης εξαρτάται από την παραγωγή ανά ζώο, τις απώλειες του κοπαδιού, το κόστος ζωοτροφών και ενέργειας και, στις πληγείσες εκμεταλλεύσεις, από τον χρόνο και το κόστος που απαιτούνται για την ανασύσταση του ζωικού κεφαλαίου.
Το κρίσιμο ερώτημα για τη νέα γαλακτοκομική περίοδο δεν είναι επομένως μόνο «πόσο θα πληρωθεί το πρόβειο γάλα;».
Είναι και «πόσο πρόβειο γάλα θα υπάρχει διαθέσιμο;».
Το 2027 θα είναι το πραγματικό τεστ
Η αποκατάσταση του ζωικού κεφαλαίου δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί μέσα σε λίγους μήνες. Γι' αυτό οι συνέπειες της σημερινής κρίσης είναι πιθανό να συνεχίσουν να επηρεάζουν την αγορά και κατά το 2027.
Τα υπάρχοντα αποθέματα μπορούν προσωρινά να απορροφήσουν ένα μέρος της πίεσης. Αν όμως η παραγωγή πρόβειου γάλακτος δεν ανακάμψει και η εξαγωγική ζήτηση παραμείνει κοντά στα σημερινά επίπεδα, η ισορροπία θα γίνει ακόμη δυσκολότερη.
Η φέτα δεν αντιμετωπίζει σήμερα πρόβλημα ζήτησης. Αντιθέτως, αντιμετωπίζει ίσως το ακριβώς αντίθετο: η διεθνής αγορά ζητά ολοένα περισσότερη ελληνική φέτα σε μια περίοδο κατά την οποία η ελληνική προβατοτροφία δυσκολεύεται να παράγει το γάλα που απαιτείται για να την καλύψει.
Πηγές: ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, στοιχεία παραδόσεων και τιμών αιγοπρόβειου γάλακτος, στοιχεία παραγωγής Φέτας ΠΟΠ, στοιχεία εξαγωγών και δημοσιευμένες δηλώσεις της Εθνικής Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Φέτας. Τα στοιχεία του 2026 είναι προσωρινά όπου δεν έχει ολοκληρωθεί το έτος. Οι αναφορές για έλλειμμα 20.000 τόνων και για ενδεχόμενη τιμή φέτας 15–16 €/κιλό αποτελούν εκτιμήσεις της αγοράς και όχι οριστικά δεδομένα.
0 σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου